Natuurwettenskappe
Welkom by Universiteit Stellenbosch

​Fakulteit Natuurwetenskappe-nuus

 

 

Dinosourus-spesie so groot soos ’n hond, het in ondergrondse gate gewoonhttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=10649Dinosourus-spesie so groot soos ’n hond, het in ondergrondse gate gewoonFaculty of Science (media & communication)<p>​'n Nuutontdekte voorouer van <em>Thescelosaurus</em> toon dat hierdie diere minstens 'n deel van hul lewe in ondergrondse gate deurgebring het.</p><p>Volgens 'n mediavrystelling wat deur North Carolina State University (NCSU) uitgereik is, was die “nuwe" dinosourus, genaamd <em>Fona herzogae</em>, 'n kleinerige, plantetende dinosourus omtrent so groot soos 'n groot hond, bedek met 'n laag donsige, kleurvolle vere.</p><p style="text-align:center;"><em><img src="/english/PublishingImages/Lists/dualnews/My%20Items%20View/Fona%20herzogae%20v2%20credit%20Jorge%20Gonzalez.jpg" alt="Fona herzogae v2 credit Jorge Gonzalez.jpg" style="margin:5px;width:342px;" /><br></em></p><p><em>Fona</em> het omstreeks 99 miljoen jaar gelede in die huidige Utah geleef, terwyl <em>Thescelosaurus</em> net voor die massa-uitsterwingsgebeurtenis sowat 66 miljoen jaar gelede geleef het. Gedurende <em>Fona</em> se leeftyd, was hierdie gebied 'n groot vloedvlakte-ekosisteem wat deur 'n massiewe binnelandse oseaan in die ooste, en aktiewe vulkane en berge in die weste vasgedruk is. Oor die algemeen was dit 'n warm, nat, modderige omgewing met talle riviere.</p><p>Dr Ryan Tucker, 'n sedimentoloog van die Universiteit Stellenbosch se Departement Aardwetenskappe, was deel van die span wetenskaplikes van die North Carolina State University en die North Carolina Science Museum (NCSM) wat in 2013 verskeie monsters van dieselfde spesie in die Mussentuchit Member van die Cedar Mountain Formation opgegrawe het.</p><p>Dr Tucker wat reeds vir meer as 'n dekade saam met dr Lindsay Zanno van NCSM en NCSU werk, fokus op die beskrywing en datering van die onmiddellike omgewings- en klimaatstoestande van die gebied waar <em>Fona</em> en ander nuutontdekte fossiele gevind is.</p><p>Hy het onlangs verskeie goed bewaarde vulkaniese asvalbeddings ontdek wat met hierdie en ander belangrike fossielvondse (soos <em>Moros intrepidus</em> en <em>Iani smithi</em>) verbind word. Die vulkaniese asvalbeddeings vergemaklik meer akkurate datering aangesien die neergelegde as relatief oombliklik in geologiese tyd neergelê word. Hierdie nuutgeformuleerde tydsraamwerk is onlangs in die vaktydskrif <em>Geology</em> gepubliseer. </p><p>Tucker dui aan dat daar nog baie werk gedoen moet word in die middel-Kryt Wes-binnelandkom om klimaatsverandering gedurende hierdie tydperk van die Aarde se geskiedenis beter te verstaan. Bogenoemde pogings word tans deur die National Science Foundation in die Verenigde State van Amerika ondersteun.</p><p>Tucker en nagraadse student Kira Venter sal weer by Zanno en 'n internasionale, diverse multidissiplinêre span aansluit vir 'n twee maande lange veldekspedisie na die Oos-Gobi-kom in Mongolië. Hierdie ekspedisie wat deur National Geographic befonds word, maak deel uit van 'n grootskaalse studie om paleoklimaatsneigings  van 125 tot 83 miljoen jaar gelede in Oos-Asië te verstaan. </p><p>"As dit suksesvol is, sal ons klimaatsverandering op 'n hemisferiese skaal (in vergelyking met Noord-Amerika) beter kan verstaan, tesame met die generering van data wat betekenisvolle klimaatvoorspellings vir ons eie nabye toekoms kan fasiliteer – indien huidige neigings natuurlik onveranderd bly," verduidelik hy.</p><p>Klik hier om die volledige mediavrystelling van North Carolina State University oor die nuutbeskryfde dinosourus, <em>Fona herzogae</em>, te lees -  https://naturalsciences.org/calendar/news/life-underground-suited-new-dinosaur-fine/​​<br></p><p><br><br></p>
160 kilometer se stap om fondse in te samel vir nagraadse studies in polimeerwetenskap aan die US http://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=10651160 kilometer se stap om fondse in te samel vir nagraadse studies in polimeerwetenskap aan die US Faculty of Science (media and communication)<p>​'n Chemie-dosent van die Universiteit Stellenbosch (US) gaan160 kilometer in vier dae stap om geld in te samel vir die <a href="https://academic.sun.ac.za/polymer/RDS%20Bursary%202023.pdf">Ron Sanderson Beursfonds</a> wat in 2015 gestig is ter ere van wyle Prof. Ron Sanderson se bydrae tot die ontwikkeling van polimeeronderrig in Suid-Afrika.</p><p><a href="https://www0.sun.ac.za/chemistry/klumperman_group/">Prof. Bert Klumperman</a>, wat self erken word as 'n wêreldleier op die gebied van polimeerchemie, sal een van meer as 45 000 mense van 70 nasionaliteite wees wat aan <a href="https://www.4daagse.nl/en">The Walk of the World</a> deelneem. Hierdie staptog wat as die grootste stapgeleentheid ter wêreld beskryf word, vind van 16 – 19 Julie in Nijmegen in Nederland plaas. Oorspronlik bekend as die 4DaysMarches (<em>4Daagse</em> in Nederlands), stap deelnemers 30 tot 50 kilometer per dag terwyl duisende toeskouers  in die strate staan en hulle aanmoedig.</p><p>Klumperman het in die laat 1990s, terwyl hy dosent aan die Eindhoven Universiteit van Tegnologie in Nederland was, saam met Sanderson begin werk. <a href="/english/archive/Lists/English_News_Archive_110518/DispForm.aspx?ID=3007&ContentTypeId=0x010019F8BC5373DFA740B008FC720EA25DE601008842D5DFBB60F541BF61E7750F3D6BA5">Sanderson</a> word beskou as die persoon wat in die 1970s polimeerwetenskap in Suid-Afrika gevestig het. En sedert 1982 is die US se Departement Chemie en Polimeerwetenskap die enigste instelling in Suid-Afrika waar nagraadse grade in Polimeerwetenskap verwerf kan word. </p><p>In 2006 is die jare lange samewerking tussen hierdie twee wetenskaplikes geformaliseer toe die Suid-Afrikaanse Navorsingsleerstoel in Gevorderde Makromolekulêre Argitekture by die US aan Klumperman toegeken is, en in 2007 het hy ook 'n A-gradering van die Suid-Afrikaanse Nasionale Navorsingstigting (NNS) ontvang.  </p><p>So het meer as 15 jaar van langafstandpendel tussen Suid-Afrika en sy gesin in Nederland begin.</p><p>Klumperman sê die Ron Sanderson Beursfonds het ten doel om BSc-graduandi wat hul honneurstudies in polimeerwetenskap  wil voortsit, te ondersteun.: “Tans is daar slegs beursgeleenthede vir nagraadse studies in polimeerwetenskap op MSc- en PhD-vlak, maar geen vir HonneursBSc-studente nie. Dit is belangrik dat ons meer studente  moet help om hierdie gaping te oorbrug sodat ons die volgende generasie polimeerwetenskaplikes in Suid-Afrika kan oplei."  </p><p>Klumperman is bekend onder eerstejaarwetenskapstudente as dosent van die Chemie 124-module in die eerste semester van hul eerste jaar op universiteit. En benewens gereelde lang staptogte en die onlangse sessies om die Franse horing te  bespeel, is hy ook nou betrokke by die bou van 'n kultuur van entrepreneurskap in die US se Fakulteit Natuurwetenskappe. Deur die jare het hy 25 patente geregistreer, waarvan die laaste gelei het tot die afwentelmaatskappy  <a href="https://nanosene.com/">Nanosene</a>, waarvan sy voormalige PhD-student Dr Gestél Kuyler, die medestigter is.</p><p>Terwyl hy in Stellenbosch is, onderneem hy gereeld staptogte in die dorp en omgewing en Jonkershoek, waarvan sy mees onlangse een 'n 28 kilometer lange Sondagoggendstap was. Sy vrou Linda, en 16 jarige dogter Rosa, sal die vierdaagse staptog in Nederland saam met hom aanpak. Dit sal die vierde keer wees wat hy hieraan deelneem. </p><p>Klik op die skakel hieronder vir sy projek op die GivenGain platform – elke donasie maak 'n verskil in 'n student se lewe!</p><p><a href="https://eur03.safelinks.protection.outlook.com/?url=https://www.givengain.com/project/bert-raising-funds-for-stellenbosch-university-south-africa-80666&data=05%7c02%7c%7c57375cc2e8684d02856308dc9b674870%7ca6fa3b030a3c42588433a120dffcd348%7c0%7c0%7c638556115108621137%7cUnknown%7cTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7c0%7c%7c%7c&sdata=YT9sAiZ0Ra2uLUq9KXjW77e2FkyJCf%2B2cijLr2h0lQ8%3D&reserved=0">https://www.givengain.com/project/bert-raising-funds-for-stellenbosch-university-south-africa-80666</a>​</p>
Prof Donita Africander bevorder vrouegesondheid deur baanbrekersnavorsinghttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=10644Prof Donita Africander bevorder vrouegesondheid deur baanbrekersnavorsingCorporate Communication and Marketing/Korporatiewe Kommunikasie en Bemarking<p>Prof Donita Africander van die Departement Biochemie in die Fakulteit Natuurwetenskappe aan die Universiteit Stellenbosch het onlangs haar intreerede gelewer. Die titel van haar lesing was “Die verbetering van vroue se gesondheid: insigte oor voorbehoedmiddels en menopousale hormoonterapie".<br></p><p>Africander het met die Afdeling Korporatiewe Kommunikasie en Bemarking gesels oor hoe sy haar navorsing gebruik om die gesondheid, welstand en lewensgehalte van vroue wêreldwyd te help verbeter.</p><p><strong>Vertel ons meer oor jou navorsing en waarom jy in hierdie spesifieke vakrigting begin belangstel het.</strong></p><p>My navorsing fokus daarop om die biologiese uitwerking van progestiene, – sintetiese verbindings wat ontwerp is om die optrede van die natuurlike sekssteroïedhormoon progesteroon na te boots – beter te verstaan. Progestiene word algemeen in voorbehoeding, menopousale hormoonterapie en die behandeling van ginekologiese afwykings soos endometriose (wanneer weefsel soortgelyk aan die voering in die baarmoeder (endometrium) buite die baarmoeder groei) gebruik. Ondanks die terapeutiese voordele daarvan, is die kliniese gebruik van sommige progestiene al met verskeie newe-effekte, soos die verhoogde voorkoms van indringende borskanker en verhoogde vatbaarheid vir MIV, geassosieer. </p><p>Gegewe die diversiteit in chemiese struktuur en biologiese funksie onder die talle progestiene wat terapeuties beskikbaar is, is dit moontlik dat hulle voordelige uitwerking en newe-effekte kan wissel. Deur in progestiene meganismes op sellulêre vlak te delf, probeer ek om die klinies doeltreffendste progestiene met die minste nadelige uitwerking te identifiseer, en om die idee dat alle progestiene dieselfde is, as verkeerd te bewys. Hierdie strewe dryf my navorsing, aangesien ek daarna streef om tot betekenisvolle vooruitgang in vrouegesondheid by te dra deur 'n omvattende begrip van progestienbiologie te ontwikkel.</p><p><strong>Hoe sal jy die relevansie van jou werk, veral ten opsigte van vrouegesondheid, beskryf? </strong></p><p>Insigte in progestienemeganismes en hoe dit aan siektes soos borskanker en MIV gekoppel is, is veral belangrik vir vroue se gesondheid, gegewe die wydverspreide gebruik van progestiene in voorbehoeding en menopousale hormoonterapie. Die bevordering van ons kennis op hierdie gebied kan tot die ontwikkeling van veiliger, meer doeltreffende formulerings lei wat minimale nadelige gevolge en optimale voordele het. Ons navorsing het die potensiaal om kliniese praktyke te beïnvloed, wat uiteindelik die welstand en lewensgehalte vir vroue wêreldwyd sal verbeter.</p><p><strong>Op grond van jou navorsing, waarom is dit so belangrik om ons begrip van voorbehoedmiddels en menopousale hormoonterapie te verbeter?</strong></p><p>Die terme voorbehoedmiddels en menopousale hormoonterapie op hulle eie het nie spesifisiteit nie, aangesien hulle nie tussen verskillende tipes of spesifieke komponente onderskei nie. Die onderskeid is van kardinale belang aangesien nie alle formulerings vir newe-effekte soos 'n verhoogde voorkoms van borskanker en vatbaarheid vir MIV geëvalueer is nie. Dit is uiters belangrik dat ons ons begrip van die komponente in voorbehoedmiddels en menopousale hormoonterapie, veral die progestiene komponent, verbeter ten einde vroue en klinici in staat te stel om ingeligte keuses te maak. Gegewe die wydverspreide gebruik van voorbehoedmiddels en hormoonterapie, kan vooruitgang op hierdie gebied beduidende implikasies vir openbare gesondheid inhou, wat moontlik die siektelas kan verminder en die lewensgehalte van talle vroue kan verbeter.</p><p><strong>Jy is reeds baie jare in die uitdagende hoëronderwysomgewing. Hoe bly jy gemotiveerd wanneer dinge moeilik raak? </strong></p><p>Om toekomstige wetenskaplikes te kan mentor – hetsy hulle voorgraadse of nagraadse studente of ontluikende akademici is – hou my sonder twyfel gemotiveerd. As 'n passievolle voorstander van transformasie gee my verbondenheid daartoe om 'n rolmodel vir ander vroue in die wetenskap en swart wetenskaplikes te wees, vir my 'n pligsbesef wat my help om koers te hou deur uitdagende tye. Daarbenewens dien die kennis dat ons navorsing die potensiaal het om vroue se gesondheid wêreldwyd positief te beïnvloed, as kragtige motivering om struikelblokke te oorkom.</p><p><strong>Watter aspekte van jou werk is vir jou die lekkerste? </strong></p><p>Om saam met my navorsingspan te werk, veral om studente en junior navorsers te mentor, bring vir my die grootste vreugde. Dit is persoonlik vervullend om die volgende generasie wetenskaplikes te kweek. Ek koester die uitruil van idees en my navorsingspan en ons medewerkers se gesamentlike poging terwyl ons daarna streef om die ontbrekende stukke te vind om die legkaart van progestiene in vroue se gesondheid te voltooi. Om te weet dat die werk die potensiaal het om gesondheidsuitkomste vir vroue wêreldwyd te verbeter, is ongelooflik vervullend.</p><p><strong>Wat is jou boodskap aan jongmeisies wat daarna streef om 'n beroep in die wetenskap te volg?</strong></p><p>Die wetenskap trek voordeel uit uiteenlopende perspektiewe en stemme, en jou idees en bydraes maak saak. Glo in jou vermoëns en potensiaal; deur harde werk kan jy enigiets bereik wat jy wil. Jy hoort in die wêreld van die wetenskap, en moenie toelaat dat enigiemand jou iets anders wysmaak nie!</p><p><strong>Vertel ons iets opwindends oor jouself wat mense nie sou verwag nie.</strong></p><p>Buite die laboratorium gun ek myself dit om ietwat van 'n kos- en wynsnob te wees – om geure te verken, nuwe kookkunste uit te toets en die perfekte wyne daarvoor te vind. Ek is ook baie lief vir sing en dans, en sing gereeld uit volle bors in die stort of ek kap dit uit op die dansvloer saam met familie en vriende.</p><p><strong>Wat doen jy in jou vrye tyd?</strong></p><p>In my vrye tyd koester ek oomblikke saam met my man en twee dogters, veral om nuwe resepte saam te verken. Ek is baie lief vir kosmaak, veral om met Indiese en Asiatiese kookkuns te eksperimenteer. As ek nie in die kombuis is nie, sal jy my dalk kry waar ek besig is om misdaad- of hofdramareekse te kettingkyk. Ek verdiep my dikwels só in die ingewikkelde en spanningsvolle komplotte dat die navorser in my in 'n speurder of prokureur verander – tot groot ontsteltenis van my gesin!</p><ul><li><strong>Foto deur Ignus Dreyer (Die Stellenbosch-sentrum vir Fotografiese Dienste).</strong><br></li></ul><p><br><br></p>
Twee nuwe Psilocybe-sampioenspesies in Suider-Afrika ontdekhttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=10641Twee nuwe Psilocybe-sampioenspesies in Suider-Afrika ontdekFaculty of Science/Fakulteit Natuurwetenskappe<p>Twee nuwe psigotropiese sampioenspesies in die <em>Psilocybe-</em>genus uit Suider-Afrika, is onlangs beskryf. Dit bring die getal bekende spesies inheems tot Afrika op ses te staan.</p><p>Die <em>Psilocybe-</em>spesies is van die mees bekende en goed bestudeerde psigotropiese sampioenspesies waarvan ongeveer 140 spesies reeds beskryf is. </p><p>In 'n artikel wat vandeesweek in die vaktydskrif <a href="https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00275514.2024.2363137"><em>Mycologia</em></a> gepubliseer is, het navorsers van die Universiteit Stellenbosch (US) en burgerlike mikoloë die twee nuwe spesies as <em>Psilocybe ingeli</em> en <em>Psilocybe maloti</em> beskryf.</p><p><em>Psilocybe ingeli</em> is in 2023 in 'n weiveld in KwaZulu-Natal ontdek deur mnr. Talan Moult, 'n selfgeleerde burgerlike wetenskaplike. <em>Psilocybe maluti</em> is in 2021 vir die eerste keer op 'n Vrystaatse kleinhoewe deur me. Daniella Mulder gevind wat foto's van die sampioene vir identifikasie gestuur het na een van Suid-Afrika se voorste burgerlike mikoloë, Andrew Killian. </p><p>In beide gevalle is hierdie ongewone sampioene hierná na mnr. Breyten van der Merwe en Prof. Karin Jacobs by die US se Departement Mikrobiologie gestuur vir DNS-opeenvolging en -analise. Van der Merwe, 'n voormalige mikrobiologie-student in die US se Fakulteit Natuurwetenskappe en tans nagraadse student in chemiese ingenieurswese, is 'n opgeleide mikoloog en eerste outeur van die artikel.</p><p>Die artikel bevat ook inligting oor die tradisionele gebruik van <em>P. maluti</em> deur tradisionele Basotho-genesers vanaf Lesotho. Volgens die navorsers blyk dit die eerste gedokumenteerde eerstehandse verslag van psigotropiese sampioengebruik deur tradisionele genesers in Afrika te wees.</p><p>Cullen Taylor Clark, 'n burgerlike mikoloog en mede-outeur, het met 'n Mosotho tradisionele geneser, Mamosebetsi Sethathi, gewerk om die gebruik van <em>P. maluti</em> (plaaslik bekend as <em>koae-ea-lekhoaba</em>) in tradisionele genesingspraktyke te dokumenteer. Dit vorm deel van 'n groter projek, wat deur Clark gelei word, om die gebruik van sampioene deur inheemse groepe in suider-Afrika te boekstaaf.</p><p>Van der Merwe sê daar is waarskynlik meer Suider-Afrikaanse spesies in hierdie genus, en dat meer burgerlike wetenskaplikes betrokke moet raak: “Dis burgerlike wetenskaplikes wat hierdie twee spesies vir my gestuur het. Dit is onmoontlik vir 'n enkele navorser om 'n fraksie van die gebied waartoe hierdie sampioen-entoesiaste toegang het, te dek. Dit is die enigste manier waarop ons in staat sal wees om Afrika-mikologie verder te bestudeer."</p><p>Jacobs stem hiermee saam: “Daar is slegs 'n handjievol mikoloë in Afrika wat plaaslike biodiversiteit dokumenteer. Gegewe die omvang van mikologiese diversiteit, bly dit 'n uitdaging. Samewerking met burgerlike mikoloë is daarom baie voordelig. Behalwe vir meer materiaal om mee te werk, open sodanige samewerking ook geleenthede vir gesprekke en verdere ondersoek, wat alles bydra tot die dokumentering van mikofilie ('n voorliefde vir sampioene) op die Afrika vasteland."</p><p>EINDE</p><p> <br></p><p><strong><em>FOTO'S</em></strong></p><p><em>Psilocybe maluti</em> is tot dusver gevind in die Vrystaat en KwaZulu-Natal waar dit op koeimis in weiding gegroei het, asook die hooglande van Lesotho. Foto's:  Cullen Taylor Clark</p><p>'n Enkele versameling van <em>Psilocybe ingeli</em> is in KwaZulu-Natal gevind, waar dit op weiding gegroei het. <em>Foto: Talan Moult</em></p><p>Breyten van der Merwe van die Universiteit Stellenbosch met sy versameling van sampioene in die Departement Mikrobiologie. Foto: Stefan Els</p><p> </p><p><br><br></p>
SACEMA haal kortlys vir NNS se toekenning vir gemeenskapsimpakhttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=10634SACEMA haal kortlys vir NNS se toekenning vir gemeenskapsimpakCorporate Communication and Marketing/Korporatiewe Kommunikasie en Bemarking [Alec Basson]<p>Die <a href="https://www.sacema.org/"><strong class="ms-rteThemeForeColor-5-0">Suid-Afrikaanse Sentrum vir Epidemiologiese Modellering en Ontleding</strong></a> (SACEMA) by die Universiteit Stellenbosch (US) het die kortlys vir die Nasionale Navorsingstigting (NNS) se gesogte toekenning vir gemeenskapsimpak gehaal. Die wenners sal by die <a href="https://www.nrf.ac.za/about-us/nrf-awards/"><strong class="ms-rteThemeForeColor-5-0">NNS se toekenningsgeleentheid</strong></a> in Augustus vanjaar aangekondig word.</p><p>Die nuwe toekenning vir gemeenskapsimpak gee erkenning aan NNS-befondsde navorsers en navorsingsentiteite wie se werk tot tasbare en voordelige gemeenskapsimpak gelei het, hetsy maatskaplike, ekonomiese, innovasie- of omgewingsimpak.</p><p>SACEMA is op die kortlys vir sy beduidende bydraes die afgelope 18 jaar om te help om MIV, tuberkulose (TB), menslike papillomavirus (MPV), masels, polio, tripanosomiase (slaapsiekte) en ander aansteeklike siektes beter te verstaan. Die Sentrum het ook 'n deurslaggewende rol in die reaksie op die Covid-19-pandemie gespeel deur deurslaggewende voorspellings oor Covid-19 se vroeë verspreiding oor Afrika te verskaf, wat streeks- en openbare gesondheidstrategieë beïnvloed het. Daarbenewens het SACEMA 'n belangrike rol in wêreldwye MIV-modellering en -skatting gespeel, navorsing gedoen oor die impak van HPV-voorkomingstrategieë, en bygedra tot die ontwerp van baanbrekerstudies wat roetine-TB-waarneming ondersteun. </p><p>SACEMA werk nou saam met die Nasionale Instituut vir Oordraagbare Siektes, die Verenigde State se Sentrums vir Siektebeheer, die Wêreldgesondheidsorganisasie se Servikale Kanker-uitroeiingsmodelleringskonsortium en die Desmond Tutu TB-sentrum. Dit lei ook die sekretariaat van die UNAIDS-verwysingsgroep oor skattings, modellering en projeksies.</p><p>Prof Frank Tanser, Direkteur van SACEMA, het in sy kommentaar op SACEMA se prestasie gesê dit is 'n reuse-eer vir SACEMA om op die kortlys vir hierdie gesogte toekenning te wees. "Dit is 'n aanduiding van die hoë agting wat daar vir SACEMA bestaan en is 'n bewys van die uitstekende navorsing en groot gemeenskapsbydrae wat SACEMA die afgelope 18 jaar gelewer het.</p><p>"SACEMA sal op hierdie erkenning voortbou en ons sal voortgaan om 'n wesenlike impak op die vakgebied en die samelewing in samewerking met die span by die Sentrum vir Epidemiese Reaksie en Innovasie (SERI) te hê," het Tanser, wat ook die Direkteur: Bevolkingsgesondheidsinnovasie by SERI in die Skool vir Datawetenskap en Rekenaardenke aan die US is, bygevoeg.</p><p>Gesondheidsorgpraktisyns, beleidmakers, internasionale regerings, openbare gesondheidsamptenare, navorsers, gemeenskappe wat deur MIV/vigs en TB geraak word, en vroue wat die risiko van servikale kanker loop, het almal al by SACEMA se werk baat gevind.</p><ul><li>Foto deur Stefan Els (Korporatiewe Kommunikasie en Bemarking)<br></li></ul><p><br><br></p>
“Gatherings in Biosemiotics” bied unieke platform vir samekoms van bioloë en sosiale wetenskaplikeshttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=10630“Gatherings in Biosemiotics” bied unieke platform vir samekoms van bioloë en sosiale wetenskaplikesFaculty of Science (media & communication)<p>​Die 24ste “Gatherings in Biosemiotics" is onlangs by die Universiteit van die Vrystaat in Bloemfontein, Suid-Afrika aangebied – die eerste keer dat hierdie vergadering in Afrika gehou is en slegs die vierde buite Europa.</p><p>Biosemiotika is 'n opkomende studieveld met 'n interdissiplinêre navorsingsagenda wat die magdom vorme van kommunikasie en betekenis ondersoek wat in en tussen lewende sisteme gevind word – van biologiese kodes en intersellulêre seinprosesse tot dieregedrag en menslike semiotiese artefakte soos taal en simboliese denke, asook ekosisteemontwerp. </p><p>Dr Xany Jansen van Vuuren, 'n dosent in UV se Departement Linguistiek en Taalpraktyk en voorsitter van die reëlingskomitee, sê die jaarlikse byeenkoms bied 'n unieke en kreatiewe platform vir die biologiese wetenskappe en geesteswetenskappe om saam te werk om ons denke oor die meer as-menslikheid en menswees te open. As gevolg van hierdie biologiese konnotasie - dit wil sê mense wat bymekaarkom om te bespreek - word dit 'n byeenkoms genoem en nie 'n konferensie nie.</p><p>Vanjaar het 34 in-persoon en aanlyn-deelnemers uit 14 lande die byeenkoms bygewoon – dit sluit in Zimbabwe, Denemarke, die Verenigde Koninkryk, Tsjeggië, Nederland, Estland, Noorweë, die Verenigde State van Amerika, Mexiko, Switserland, Rusland, Brasilië, Argentinië en Italië. </p><p>Prof. Kalevi Kull, president van die Internasionale Vereniging vir Biosemiotiese Studies en professor in biosemiotika aan die Tartu Universiteit in Estland, sê biosemiotiek dek studies oor pre-linguistiese betekenisgewing – die behoeftes en kommunikasie van alle biodiversiteit.</p><p>"In hierdie veld benader ons vrae soos 'wat weet nie-menslike lewende wesens, hoe hulle hul kennis verkry, hoe hulle kommunikeer en hoe hulle hul wêreld sien'. Of, in ander terme, wat is lewe as sodanig, hoe dit interpreteer en keuses maak. Dit is fundamentele vrae vir biologie. Biologie alleen kan egter nie hierdie probleme oplos nie. Dit benodig bykomende gereedskap uit ander velde, veraluit die semiotiek. Semiotiek is nie net die basis van die geesteswetenskappe nie, maar dek breedweg alle areas van kennismaking, insluitend biologies," verduidelik hy.  </p><p>Kull, wat al sedert die 1980's in die veld van biosemiotiek werk, het 'n gaslesing en twee referate by die byeenkoms gelewer, wat onderwerpe soos die semiotiese venster, ander maniere van interspesietekenverhoudings en natuurlike teenstrydighede gedek het. Van die Universiteit Stellenbosch het prof. Jannie Hofmeyr 'n referaat gelewer oor "Die rol van formele oorsaak in biosemiotiese prosesse", terwyl prof. Louise du Toit en Wiida Fourie-Basson saam 'n referaat gelewer oor die Franse filosoof Pierre Hadot en ekofenomenologie. </p><p>Prof. Kobus Marais, hoof van die Departement Linguistiek en Taalpraktyk aan die UV, sê die interdissiplinariteit van die jaarlikse byeenkoms is 'n groot pluspunt: “Vir 'n hele week is daar 'n platform vir bioloë, ekoloë, geesteswetenskaplikes uit verskeie dissiplines, soos filosofie, literatuur- en vertalingstudies, en sosiale wetenskaplikes soos joernaliste, om met mekaar in gesprek te tree.</p><p>“Ek dink die ekologiese krisis vra van mense om te heroorweeg hoe hulle deel is van die natuur as een spesie onder baie ander en dat ons saam met die natuur bestaan. Biosemiotiek voorsien ons van die terminologie en 'n konseptuele raamwerk om hierdie taak te oorweeg," voeg Marais by.</p><p>Van Vuuren en Marais sê hulle hoop om 'n Suid-Afrikaanse biosemiotiek-denkgroep buite die UV te stig met 'n sterk Suider-Afrika en Globale Suid-stem. Die 25ste byeenkomste in biosemiotika sal in Julie 2025 by die Erasmus Universiteit in Rotterdam, Nederland plaasvind. <a href="https://www.biosemiotics.org/become-a-member/">Klik hier</a> om by die <a href="https://www.biosemiotics.org/become-a-member/">Internasionale Vereniging vir Biosemiotiese Studies</a> aan te sluit om op hoogte te bly van aankondigings.</p><p>Op die foto bo: Staande, van links na regs: Prof. Kobus Marais (UV), Emiliano Vargas (Universiteit van Turin), Prof. Louise du Toit (US), dr. Jana Švorcová (Charles Universiteit), Thorolf von Walsum (Universiteit van Tartu), Prof. Kalevi Kull (Universiteit van Tartu), Prof. Jannie Hofmeyr (US), Prof. Karel Kleisner (Charles Universiteit), Dr Filip Jaros (Universiteit van Hradec Králové), Prof. Sergey Chebanov (St Petersburg Staatsuniversiteit). Sitende, Lani (UFS), Dr Xany Jansen van Vuuren (UV), Dr Helen-Mary Cawood (UV), Dr Innocent Dembe (UV), Wiida Fourie-Basson (US), en dr. Tim Ireland (Universiteit van Sheffield).</p><p><br></p>
Wetenskaplikes ontrafel drywers van die globale sink-siklus in ons oseane, met implikasies vir 'n veranderende klimaathttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=10614Wetenskaplikes ontrafel drywers van die globale sink-siklus in ons oseane, met implikasies vir 'n veranderende klimaatWiida Fourie-Basson (Media: Faculty of Science)<p>​Die belangrike rol van die Suidelike Yssee in globale biologiese prosesse en die koolstofsiklus is opnuut bevestig deur 'n studie wat vandeesweek in <a href="https://dx.doi.org/10.1126/science.adh8199"><em>Science</em></a> gepubliseer is en wat vir die eerste keer op grond van seewater monsters die ondergewaardeerde rol van anorganiese sinkdeeltjies in hierdie siklusse openbaar.</p><p>Die Suidelike Yssee speel die grootste rol in globale fitoplankton produktiwiteit, wat verantwoordelik is vir die opname van atmosferiese koolstofdioksied. In hierdie prosesse is sink, wat in spoorhoeveelhede in seewater voorkom, 'n noodsaaklike mikrovoedingstof wat krities is vir baie biochemiese prosesse in mariene organismes en veral vir polêre fitoplankton bloei. Wanneer fitoplankton bloei vergaan, word die sink weer vrygestel.</p><p>Navorsers kon egter nie verklaar waarom daar in die wêreld se oseane ʼn oënskynlike sterk (maar onverklaarbare) verband tussen sink en die mineraal silika bestaan nie. Omdat beide sink en fosfor noodsaaklike mikrovoedingstowwe vir fitoplankton is, was die verwagting dat daar ʼn sterker verband tussen dié twee mikrovoedingstowwe sou wees.</p><p><a href="/english/faculty/science/earthsciences/staff-and-postgrads/academic-staff/prof-roychoudhury-(hod)">Prof. Alakendra Roychoudhury</a>, 'n spesialis in omgewings- en mariene biogeochemie aan die Universiteit Stellenbosch (US) en 'n mede-outeur van die artikel, sê hulle is nou vir die eerste keer daartoe in staat om met sekerheid die biogeochemiese prosesse wat die oseane se sink-siklus dryf, te verduidelik.</p><p>Sedert 2013 het Roychoudhury se navorsingsgroep in die US se Departement Aardwetenskappe by drie ekspedisies van Suid-Afrika se poolnavorsingsvaartuig, die <a href="https://www.sanap.ac.za/explore/vessels">SA Agulhas II</a>, aangesluit. Deur die uitgestrekte Suidelike Yssee oor te steek op pad na Antarktika in somer en winter, het die span seewater monsters van die oppervlak en diep oseaan, sowel as sedimente, versamel.</p><p>Dr Ryan Cloete, mede-eerste outeur en tans 'n nadoktorale genoot by die Laboratorium vir Omgewingsmariene Wetenskappe (LEMAR) in Frankryk, het aan twee van hierdie ekspedisies deelgeneem: "Die bestudering van die Suidelike Yssee is só belangrik aangesien dit as 'n sentrale spilpunt vir globale seesirkulasie dien. Prosesse wat in die Suidelike Yssee voorkom, word op watermassas oorgedra wat dan na die Atlantiese, Indiese en Stille Oseaan vervoer word," verduidelik hy.</p><p>In samewerking met navorsers van Princeton Universiteit, die Universiteite van Chicago en Kalifornië Santa Cruz, sowel as die Max Planck Instituut vir Chemie, is die monsters onderwerp aan gedetailleerde deeltjie-vir-deeltjie-analise, met behulp van X-straal-spektroskopiese tegnieke by 'n sinchrotron-fasiliteit, wat dit moontlik gemaak het om die monsters op atoom- en molekulêre vlak te bestudeer.</p><p><strong>Die ontrafeling van die drywers van die globale sink-siklus in ons oseane</strong></p><p>In die somer blyk dit dat hoër produktiwiteit lei tot 'n groter oorvloed van sink in die boonste organiese laag van die oseaan, wat dan geredelik beskikbaar is vir opname deur fitoplankton. Maar in dieselfde monsters het die navorsers ook hoë konsentrasies sink gevind wat verbind het met rots en stof deeltjies.</p><p>In die oop see is die wisselwerking tussen sink se assosiasie of dissosiasie van deeltjies deurslaggewend vir die aanvulling van opgeloste sink om seelewe te ondersteun.</p><p>Cloete verduidelik hul bevindinge: “As gevolg van swak groeitoestande in die winter word sinkdeeltjies letterlik 'gevang' deur anorganiese vastestowwe soos silika, wat volop beskikbaar is in die vorm van diatome, asook yster- en aluminiumoksied. Diatome is mikro-alge – eensellige organismes met ʼn skelet gemaak van silika – wat die sterk assosiasie tussen sink en silika in die oseane verduidelik."</p><p>Met ander woorde, wanneer sink aan 'n organiese ligand verbind, is dit maklik vir opname deur seelewe soos fitoplankton. Sink in 'n mineraalfase is egter nie maklik om op te los nie en sal dus nie maklik vir opname beskikbaar wees nie. In hierdie vorm kan deeltjie-agtige sink groot aggregate vorm en na die diep see sink, waar dit onbeskikbaar word vir opname deur fitoplankton.</p><p><strong>Implikasies vir </strong><strong> </strong><strong>ʼn</strong><strong> veranderende klimaat</strong></p><p>Hierdie verstaan van die globale sink-siklus het belangrike implikasies in die konteks van die verwarming van oseane, waarsku Roychoudhury: “'n Warmer klimaat verhoog erosie, wat lei tot meer stof in die atmosfeer en gevolglik meer stof wat in die oseane neergelê word. Meer stof beteken dat meer sinkdeeltjies gevang word, wat daartoe lei dat minder sink beskikbaar is om fitoplankton en ander seelewe te onderhou."</p><p>Cloete sê hul nuwe benadering tot die bestudering van die oseaniese sink-siklus maak nou die deur oop om ander belangrike mikrovoedingstowwe te ondersoek: "Soos sink, kan die verspreiding van koper, kadmium en kobalt ook klimaat-verwante veranderinge in die toekoms ervaar."</p><p>Vir Roychoudhury bevestig die bevindinge die Suidelike Oseaan se globale invloed in die regulering van die klimaat en die mariene voedselweb: “Die aardestelsel is ingewikkeld, met koppelings tussen fisiese, chemiese en biologiese prosesse, gekombineer met selfkorrigerende terugvoerreaksies, om veranderlikes te moduleer en klimaatsverandering te negeer. Ons bevindinge is 'n uitstekende voorbeeld van hierdie koppeling waar biochemiese prosesse wat op molekulêre vlak plaasvind, globale prosesse soos die verwarming van ons planeet kan beïnvloed."<br></p><p>Op die foto bo: Bemanning aan boord van die SA Agulhas II maak gereed om seewaterversamelbottels vanaf die oppervlak tot 4500 meter diep in die Suidelike Yssee te ontplooi. Foto: <em>Ryan Cloete </em><br><br></p>
Wêreldoseanedag: Ons moet ʼn volhoubare blou ekonomie bevorderhttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=10606Wêreldoseanedag: Ons moet ʼn volhoubare blou ekonomie bevorderCorporate Communication and Marketing/Korporatiewe Kommunikasie en Bemarking<p>​Wêreldoseanedag is op Saterdag 8 Junie gevier. In meningsartikels vir die media het kenners aan die Universiteit Stellenbosch daarop gewys dat samewerking en rentmeesterskap belangrik is om die enorme ekonomiese, omgewings- en maatskaplike kapitaal van ons oseane volhoubaar te benut en te beskerm. Klik op die skakels hier onder om die vertaalde weergawes van die artikels te lees.</p><ul><li>​Dr Francis Vorhies (<a href="/english/Documents/newsclips/20240610%20Awakening%20Africa%27s%20Blue%20Economy%20AFR%20vertaal.pdf"><strong class="ms-rteThemeForeColor-5-0">News24</strong></a>)</li><li>Prof Francois Vreÿ (<a href="/english/Documents/newsclips/20240607%20World%20oceans%20as%20domains%20of%20opportunity%20AFR%20vertaal.pdf"><span class="ms-rteThemeForeColor-5-0"><strong>Daily Maveric</strong><strong>k</strong></span></a>)</li><li>Aidan Bossert (<a href="/english/Documents/newsclips/20240607%20Blue%20carbon%20ecosystemstranslated%20AFR%20vertaal.pdf"><strong class="ms-rteThemeForeColor-5-0">Cape Argus</strong></a>)</li></ul><p> </p><p> ​</p><p><br><br></p>
Nuwe navorsing: Nuwe lipopeptied is Staphylococcus areus se doodsteekhttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=10608Nuwe navorsing: Nuwe lipopeptied is Staphylococcus areus se doodsteekWiida Fourie-Basson (Media: Faculty of Science)<p>​​'n Nuwe antibakteriële lipopeptied wat deur die bakterie <em>Serratia marcescens</em> geproduseer word, blyk hoogs effektief te wees om <em>Staphylococcus aureus </em>– een van die belangrikste patogene wat by mense voorkom – te dood.</p><p><a href="https://www.nicd.ac.za/diseases-a-z-index/staphylococcus-aureus/"><em>Staphylococcus aureus</em></a> is een van die vyf mees algemene oorsake van hospitaalverworwe infeksies en is dikwels die oorsaak van lewensbedreigende infeksies ná chirurgie. Sedert die bekendstelling van antibiotika in die vroeë 1940s, het  <em>S. aureus</em> nou weerstandigheid ontwikkel teen die meeste klasse antibiotika, insluitend penisillien. Oor die afgelope ses dekades het daar egter slegs twee nuwe klasse antibiotika wat op unieke maniere werk, op die mark gekom. Een van bogenoemde, daptomisien, behoort ook tot antibiotika se lipopeptiedklas. </p><p>In 'n artikel wat onlangs in <em>Microbiology Spectrum</em> gepubliseer is, verskaf Dr. Tanya Decker (neé Clements) van die Universiteit Stellenbosch (US) die eerste insig in die werking van die lipopeptied serrawettin W2-FL10, 'n derivaat van <em>Serratia marcescens. </em>Sy het aangetoon dat hierdie lipopeptied die selmembraan van <em>S. aureu</em>s teiken en letsels veroorsaak wat lei tot die uitlek van intrasellulêre komponente en uiteindelik seldood. </p><p>Sy het ook aangetoon dat serrawettin W2-FL10 nie toksies is vir soogdierselle nie, wat dit dus 'n belowende terapeutiese middel maak vir die behandeling van bakteriële infeksies by mense.</p><p>Verder, aangesien die lipopeptied struktureel baie kleiner is as daptomisien (vyf aminosure en 'n C10-vetsuurketting in vergelyking met 13 aminosure en 'n C10-vetsuurketting), sal serrawettin W2-FL10 heel waarskynlik teen 'n veel laer koste vervaardig kan word.</p><p><strong>Hoekom is sommige lipopeptiede antimikrobies?</strong></p><p>Dr. Decker wat tans 'n nadoktorale navorser by die <a href="https://www.helmholtz-hips.de/en/">Helmholtz Institute for Pharmaceutical Research Saarland</a> in Duitsland is, het in 2017 reeds begin werk op serrawettin W2-FL10 as lid van <a href="/english/faculty/science/microbiology/research/w-khan">Prof. Wesaal Khan</a> se navorsingsgroep in die US se <a href="/english/faculty/science/microbiology/">Departement Mikrobiologie</a>. Háár werk het gevolg op die werk van 'n ander nagraadse student in hierdie groep, <a href="/english/Lists/news/DispForm.aspx?ID=5033">Dr. Thando Ndlovu</a>. Hy het verskeie bakteriële stamme geïsoleer uit afvalwatermonsters waarvan die bio-oppervlakaktiewe stowwe effektief was teen antibiotikaweerstandige en siekteveroorsakende bakterieë. In besoedelde omgewings, word bio-oppervlakaktiewe stowwe natuurlik deur bakterieë geproduseer om hulle teen ander bakterieë te beskerm en die oorhand oor hulle te kry.  </p><p>Decker se navorsing was toe daarop gemik om die antimikrobiese aktiwitieit van <em>Serratia</em>-afgeleide lipopeptiede te verstaan. Sy het hoofsaaklik gefokus op gepigmenteerde en nie-gepigmenteerde <em>S. Marcescens</em>-stamme en het getoon dat hierdie stamme ook 'n wye reeks breëspektrum antimikrobiese verbindings produseer. Hieruit is bevind dat die lipopeptied serrawettin W2-FL10 'n belowende kandidaat vir verdere navorsing oor sy antimikrobiese eienskappe is.  </p><p>By die Helmholtz Institute in Germany, sit Decker haar navorsing voort oor die ontwikkeling van nuwe natuurlike antimikrobiese middels...  anti-infektiewe natuurlike produkte uit mikrobiese gemeenskappe.<br></p><p>Op die foto bo: ʼn Skandeer-elektronmikroskopiebeeld van <em>Staphylococcus aureus</em> na ʼn uur lange behandeling met 25 mg/mL  serrawettin W2-FL10. ʼn Vergroting (500 nm) van beskadigde <em>S. Aureus</em>-selle word in die rooi blokkie aangedui. <em>Fotokrediet: Tanya Decker by die Eenheid vir Elektronmikroskopie, Universiteit van Kaapstad</em></p><p><br><br></p>
Antieke wonders ontdek: Die wêreld se oudste termietheuwels in Suid-Afrika gevindhttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=10607Antieke wonders ontdek: Die wêreld se oudste termietheuwels in Suid-Afrika gevindCorporate Communication and Marketing / Dept Soil Science<p>​</p><p>In wat as 'n verstommende deurbraak beskryf word, het wetenskaplikes die wêreld se oudste, bewoonde termietheuwels langs die Buffelsrivier in Namakwaland ontdek. Hierdie heuweltjies, wat 'n verbysterende 34 000 jaar terug dateer, herskryf ons begrip van prehistoriese lewe, klimaat en koolstofberging. [Kyk na 'n kort <a href="https://eur03.safelinks.protection.outlook.com/?url=https://youtu.be/xfU-LlycUOA&data=05%7c02%7c%7c0299d53e232640227acc08dc89d980ba%7ca6fa3b030a3c42588433a120dffcd348%7c0%7c0%7c638536814502532572%7cUnknown%7cTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7c0%7c%7c%7c&sdata=CApSWv6E8DyE3Ov1AOesJMA9EsGHEZt9vIF4RiWuxHU%3D&reserved=0"><span class="ms-rteThemeForeColor-5-0" style="text-decoration-style:solid;text-decoration-color:#0072c6;"><strong style="text-decoration-style:solid;text-decoration-color:#0072c6;">video hier</strong></span></a><span class="ms-rteForeColor-8"><strong>.]​</strong></span></p><p><strong>ʼn Antieke wonder</strong><br><span lang="AF" style="font-size:11pt;line-height:107%;font-family:"trebuchet ms", sans-serif;"></span></p><p>Hierdie termietheuweltjies word deur die suidelike stropertermiet, <em>Microhodotermes viator, </em>bewoon, verduidelik<em> </em>die hoofskrywer van die navorsingstudie, dr Michele Francis, ʼn buitengewone senior dosent by die Departement Grondkunde in die Fakulteit AgriWetenskappe aan die Universiteit Stellenbosch (US).  <br></p><div class="ms-rtestate-read ms-rte-embedcode ms-rte-embedil ms-rtestate-notify"><iframe width="560" height="315" src="https://www.youtube.com/embed/xfU-LlycUOA?si=su-knAfsh4-ImsG2" title="YouTube video player" frameborder="0"></iframe> </div><ul><li>​Selfoongebruikers klik <a href="https://www.youtube.com/watch?v=xfU-LlycUOA"><span class="ms-rteThemeForeColor-5-0"><strong>hier</strong></span>​</a> vir video <br></li></ul><p>"Onlangse radiokoolstofdatering het aan die lig gebring dat hierdie heuweltjies baie ouer is as wat voorheen bekend was, met sommige wat so ver as 34 000 jaar terugstrek – dit is ouer as die ikoniese grotskilderye in Europa en selfs ouer as die laaste gletser-maksimum, toe groot ysplate 'n groot deel van die noordelike halfrond bedek het."<br></p><p>Die heuweltjies word steeds deur termiete bewoon, en die radiokoolstofdatering van die organiese koolstof binne hierdie heuwels het ouderdomme getoon wat wissel van 13 000 tot 19 000 jaar, terwyl die karbonaat of koolsuursout tot 34 000 jaar terugdateer. Dit maak die Buffelsrivierheuwels die oudste aktiewe termietheuwels wat tot dusver met organiese en anorganiese koolstof gedateer is. Die <a href="https://www.sciencedaily.com/releases/2018/11/181120073648.htm">vorige oudste bewoonde heuwels</a> van verskillende spesies uit Brasilië is 4 000 jaar oud. </p><p>"Om dit in perspektief te stel: Hierdie termietheuwels was al antiek toe mammoete nog op die aarde gewandel het. Gedurende die laaste gletsermaksimum sowat 20 000 jaar gelede, het massiewe ysplate dele van Noord-Amerika, Europa en Asië bedek. Hierdie heuweltjies was toe reeds duisende jare oud en verskaf 'n lewende argief van omgewingstoestande wat ons wêreld gevorm het," sê Francis.</p><p><strong>'n Blik op prehistoriese klimaat​</strong></p><p>Hierdie antieke heuweltjies is meer as net 'n historiese seldsaamheid; hulle dien as waardevolle rekords van prehistoriese klimaatstoestande, sê Francis. "Die heuweltjies dui daarop dat die streek gedurende hulle vorming aansienlik meer reënval as vandag gekry het. Hierdie natter klimaat het minerale soos kalsiet en gips toegelaat om op te los en na die grondwater af te syfer. Hierdie proses is van uiterste belang om natuurlike koolstofisolasieprosesse te verstaan. Wat interessant is, is dat Namakwaland steeds sporadies intense reënval ondervind, soos verlede winter die geval was en wat die proses weer sal aktiveer." </p><p><strong>Waarom dit saak maak</strong> </p><p>Dit is nie net die oudste termiethope op aarde nie, maar bied ook twee meganismes om CO<sub>2</sub> te isoleer, voeg Francis by.</p><p>Eerstens spuit termiete se oesaktiwiteite jonger organiese materiaal diep in hulle neste in, wat tot voortdurende vernuwing van belangrike grondkoolstofreservoirs diep in die nes lei, waar dit langer bewaar word as wat die geval sou wees indien dit nog op die oppervlak was.</p><p>Tweedens bied hierdie kalkagtige termietheuwels 'n manier om CO<sub>2</sub> te verwyder wanneer die grondmineraalkalsiet oplos. Dit is 'n langtermyn-koolstofopberging wat maatskappye in verbeterde verwerings- of oseaanalkaliniteitsverbeteringsprojekte wil herhaal en is belangrik vir die berekening van 'n land se <a href="https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determined-contributions-ndcs">koolstofbegroting soos uiteengesit in die Parys-ooreenkoms</a>, en waarvoor daar verantwoording gedoen word gedurende  <a href="https://unfccc.int/topics/land-use/workstreams/land-use--land-use-change-and-forestry-lulucf">grondgebruikverandering</a>. </p><p><strong>'n Oproep om wêreldwye erkenning</strong></p><p>"Die ontdekking van hierdie heuweltjies is soortgelyk daaraan om ʼn antieke manuskrip te lees wat alles verander wat ons gedink het ons van die geskiedenis weet. Hulle ouderdom en die insigte wat hulle in antieke ekostelsels bied, maak hulle 'n kandidaat vir wêreldwye erkenning as 'n natuurwonder, "sê Francis.</p><p>"Deur hierdie heuweltjies te bestudeer, kan wetenskaplikes 'n beter begrip kry van hoe om klimaatsverandering te bekamp deur die natuur se eie prosesse vir koolstofisolasie te gebruik. Hulle beklemtoon ook die belangrikheid daarvan om ons natuurlike wêreld te bewaar, aangesien hierdie klein ingenieurs ons omgewing al tienduisende jare vorm.</p><p><strong>Gevolgtrekking</strong></p><p>"Die ontdekking van die wêreld se oudste termietheuwels in Namakwaland is 'n bewys van die ongelooflike geskiedenis wat onder ons voete versteek is. Hierdie heuweltjies werp nie net lig op die verlede nie, maar bied ook belangrike leidrade vir ons toekoms. Terwyl ons voortgaan om die geheime van hierdie antieke strukture bloot te lê, herinner dit ons aan die delikate wisselwerking tussen klimaat, omgewing en lewe op aarde," sluit Francis af.</p><p><strong>Oor die navorsingspan</strong></p><p>Die baanbrekersnavorsing is deur 'n toegewyde span van die US se Departemente Grondkunde en Aardwetenskappe uitgevoer, in samewerking met kundiges van die Instituut vir Kernnavorsing in Hongarye. Hul bevindings <a href="https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2024.171760">het</a> in die vaktydskrif, <a href="https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2024.171760"><em>Science of the Total Environment</em></a>, verskyn. </p><p>Die heuweltjies word nou verder deur 'n PhD-student van die US bestudeer as deel van 'n gesamentlike samewerkingsooreenkoms tussen die Verenigde State se National Science Foundation en Suid-Afrika se Nasionale Navorsingstigting (NNS) om meer oor koolstofobergingspotensiaal daarvan uit te vind. <br></p><ul><li>Kyk na 'n kort <a href="https://eur03.safelinks.protection.outlook.com/?url=https://youtu.be/xfU-LlycUOA&data=05%7c02%7c%7c0299d53e232640227acc08dc89d980ba%7ca6fa3b030a3c42588433a120dffcd348%7c0%7c0%7c638536814502532572%7cUnknown%7cTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7c0%7c%7c%7c&sdata=CApSWv6E8DyE3Ov1AOesJMA9EsGHEZt9vIF4RiWuxHU%3D&reserved=0"><span class="ms-rteThemeForeColor-5-0" style="text-decoration-style:solid;text-decoration-color:#0072c6;"><strong style="text-decoration-style:solid;text-decoration-color:#0072c6;">video hier</strong></span></a><span class="ms-rteForeColor-8"><strong>.</strong></span></li></ul><p style="text-align:justify;"><strong>Die navorsers gee erkenning vir die bydraes van die volgende mense:</strong></p><ul style="list-style-type:circle;"><li>Prof Jodie Miller, dr Jani van Gend en dr Andrew Watson van die Departement Aardwetenskappe aan die Universiteit Stellenbosch.</li><li>Dr Lazlo Palcsu, dr Mihály Molnár, en dr Titanilla Kertész van die Isotoop-, Klimatologie- en Omgewingsnavorsingsentrum, Instituut vir Kernnavorsing, Debrecen, Hongarye</li><li>Dr Michele Francis, prof Catherine Clarke, Brian Sakala (MSc), Magdaleen Hattingh (MSc), Marli Kleyn (MSc), Teneille Nel (MSc), Nicola Vermonti (MSc) - Departement Grondkunde, Universiteit Stellenbosch, Suid-Afrika</li><li>Dr Petrus le Roux, Departement Geologiese Wetenskappe, Universiteit van Kaapstad, Suid-Afrika</li><li>Jannick Niewoudt (BSc Hons) en prof Alastair Potts vir die hommeltuigbeelde.</li></ul><p> </p><p> </p><p><br></p><p><br></p>