Natuurwettenskappe
Welkom by Universiteit Stellenbosch

​Fakulteit Natuurwetenskappe-nuus

 

 

Wêreldgesondheidsdag: Primêre gesondheidsorg help in stryd teen COVID-19, leefstylsiekteshttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=8058Wêreldgesondheidsdag: Primêre gesondheidsorg help in stryd teen COVID-19, leefstylsiektesBob Mash & Resia Pretorius<p>Woensdag (7 April) was Wêreldgesondheidsdag. In meningsartikels vir die media fokus proff Bob Mash (Afdeling Huisartskunde en Primêre Sorg) en Resia Pretorius (Departement Fisiologiese Wetenskappe) op gesondheidskwessies wat tydens die pandemie en daarna aandag behoort te geniet. Klik op die skakels hier onder om die vertaalde weergawes van die artikels te lees.<br></p><ul><li>​Prof Bob Mash (<a href="/english/Documents/newsclips/20210407%20World%20Health%20Day_BobMash%20AFR%20eb%20vertaal.pdf"><strong class="ms-rteThemeForeColor-5-0" style=""><span style="">Cape Tim<span style="">e</span></span><span style="">s</span></strong></a>)<br></li><li>Prof Resia Pretorius (<a href="/english/Documents/newsclips/20210406%20World%20Health%20Day_2021_Pretorius%20AFR%20eb%20vertaal.pdf"><strong class="ms-rteThemeForeColor-5-0" style="">Health24</strong></a>)</li></ul><p> </p><p><br><br></p>
SharkSafe BarrierTM deurstaan twee jaar lange toets by Réunion-eilandhttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=8054SharkSafe BarrierTM deurstaan twee jaar lange toets by Réunion-eilandMedia & Communication, Faculty of Science<p><span style="text-align:justify;">D</span><span style="text-align:justify;">ie SharkSafe Barrier</span><sup style="text-align:justify;">TM</sup><span style="text-align:justify;">, 'n ekovriendelike alternatief vir die tradisionele haaibeheerprogramme, het twee jaar se toetsing in Réunion se baai van St Paul deurstaan. Dít is deel van die volgehoue pogings van die </span><em style="text-align:justify;">Centre Sécurité Requin (CSR) </em><em style="text-align:justify;">-</em><em style="text-align:justify;"> </em><span style="text-align:justify;">die eiland se haairisikobestuursentrum </span><span style="text-align:justify;">-</span><span style="text-align:justify;"> om 'n werkbare en ekovriendelike oplossing vir die eiland se haaikrisis te vind.</span><br></p><p style="text-align:justify;">Die SharkSafe Barrier<sup>TM</sup>-tegnologie wat oorspronklik in Suid-Afrika ontwikkel is, boots 'n welige seewierwoud na in kombinasie met haai-afwerende magnete om haaie verder af te skrik. Hierdie innoverende tegnologie het sedert 2012 strawwe toetsing in Suid-Afrika en die Bahamas ondergaan en die toetsresultate hiervan is in verskeie <a href="https://www.sharksafesolution.com/scientific-tests/">eweknie beoordeelde vaktydskrifte</a> gepubliseer.</p><p style="text-align:justify;">By Réunion is 'n toetsversperring bestaande uit 200 pype in Februarie 2019 opgerig om 'n vierkant van 10m x 10m te vorm ten einde voorheen gepubliseerde eksperimente te dupliseer, maar nou in 'n ander omgewing. Die doel hiermee was om die doeltreffendheid van die SharkSafe Barrier<sup>TM</sup> te toets - of dit <em>bull sharks</em> (in Suid-Afrika bekend as Zambezi-haaie) kon keer om by 'n voedselbron uit te kom. </p><p style="text-align:justify;">Volgens die CSR se bedryfsdirekteur Michael Hoarau, kon die versperring se doeltreffendheid om <em>bull sharks </em>en<em> </em>tierhaaie<em> </em>uit die afgesperde gebied te hou nie vasgestel word nie, aangesien die onderwater kameras en die sonar nie die teenwoordigheid van enige <em>bull sharks </em>en<em> </em>tierhaaie waargeneem het wat die versperring gedurende die toetstydperk genader het nie. Die ontwikkelaars is egter bemoedig deur die feit dat die struktuur, bestaande uit vertikale pype wat in die seebodem geanker is, twee seisoene se winterdeinings deurstaan het met die minimum instandhouding.</p><p style="text-align:justify;">“Dit beteken dat die instandhouding van hierdie tegnologie gedurende die afgelope twee jaar drie keer goedkoper was as wat dit sou wees indien haai-uitsluitingsnette gebruik is," verduidelik Dr Sara Andreotti, hoof- uitvoerende beampte van SharkSafe Barrier Pty.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Voortgesette navorsing en produkontwikkeling</strong></p><p style="text-align:justify;">In parallel met die St Paul-eksperiment, is eenhede wat van ontwerp verskil, in Etang-Salé getoets, om deel te vorm van 'n voortgesette navorsings- en ontwikkelingspoging in die hoë-energiestrook (loodreg tot die kuslyn). Hierdie navorsing was daarop gemik om die huidige ontwerp aan te pas ten einde meer veelsydige installasies wêreldwyd moontlik te maak. Hierdie ontwerpe is by verskillende waterdieptes en oor verskillende substrate heen geïnstalleer, op soek na koste-effektiewe robuuste oplossings. Die Etang-Salé-eksperiment wat tussen Januarie 2019 en Junie 2020 uitgevoer is, is in sy geheel deur die SharkSafe Barrier Pty aanvangsonderneming gefinansier. Drie rondtes van toenemend duurder en robuuster ontwerpe is gedurende hierdie toetstydperk geïnstalleer, maar geen een was sterk genoeg om die uiterste toestande by Etang-Salé te kon deurstaan nie. Die koste verbonde aan hierdie eksperiment in Etang-Salé het aanleiding gegee tot die besluit om die navorsing en ontwikkeling in Réunion op te skort, en eerder produkontwikkelingstoetse in Suid-Afrika voort te sit. Die toetsing van die verskillende ontwerpe is in Glencairn (Suid-Afrika) voortgesit en die resultate lyk belowend. </p><p style="text-align:justify;"><strong>Oplossing om wêreldwyd tradisionele haaibeheerprogramme te vervang </strong></p><p style="text-align:justify;">Volgens Dr Sara Andreotti, een van die mede-uitvinders van die SharkSafe Barrier<sup>TM</sup>-tegnologie, is daar wêreldwyd 'n dringende behoefte om 'n alternatief te vind  vir tradisionele haaibeheerprogramme: “Die SharkSafe Barrier<sup>TM</sup> is tans die enigste beskikbare ekovriendelike en haaispesifieke metode om konflik tussen haaie en mense te verminder."</p><p style="text-align:justify;">“Op Réunion, byvoorbeeld, sal 'n ingreepsvrye haaiversperring 'n positiewe uitwerking op die plaaslike ekologie hê deurdat dit toppredatore en die belangrike rol wat hulle in die mariene ekosisteem speel, beskerm. Terselfdertyd sal dit ook 'n positiewe uitwerking op die plaaslike ekonomie hê - strandgangers word beskerm wat dus potensieel toerisme-inkomste bevorder. Laastens kan dit bydra tot die gemeenskap se vermoë om te herstel van die historiese trauma van verskeie haai-ongelukke sedert 2011. </p><p style="text-align:justify;">“Onverantwoordelike en onvolhoubare visserybedrywighede is ongetwyfeld steeds wêreldwyd die grootste bedreiging vir haaie. Die sosio-ekonomiese en ekologiese impak van 'n oplossing soos die SharkSafe Barrier<sup>TM</sup>, is 'n tree in die regte rigting. Vir lande soos Frankryk wat deur 'blou ekonomie' geïnspireer word, kan dit dalk die sleutel tot die vreedsame saambestaan van mens en haai op die lang duur wees, terwyl oseaanvolhoubaarheid en kus-ekotoerisme terselfdertyd bevorder word," sluit sy af.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Vir die redakteurs</strong></p><ul><li>Die <a href="http://www.sharksafesolution.com/">SharkSafe Barrier<sup>TM</sup></a> wat in Suid-Afrika ontwikkel is, is die enigste haaibeheermaatreël ter wêreld wat bionabootsing en magnetisme kombineer ten einde konflik tussen mens en haai te verminder deurdat dit haaie en branderplankryers fisies van mekaar skei. Die <a href="http://www.sharksafesolution.com/">SharkSafe Barrier<sup>TM</sup></a><sup> </sup>wat deur SharkSafe Barrier Pty Ltd, 'n spinout-aanvangsonderneming van die Universiteit Stellenbosch versprei word, is ontwerp om as visuele haai-afskrikmiddel te dien deurdat dit 'n welige seewierwoud naboots. Bogenoemde bestaan uit vertikale herwinde plastiek pype, gekoppel aan 'n sterk magneetveld, wat ook 'n bewese invloed op die swemgedrag van groot haaie het. </li><li>Réunion se <em>Shark Security Centre (CSR)</em> en die SharkSafe Barrier Pty Ltd het onderskeidelik 66% en 34% bygedra tot die oprigting en installering van die toetsversperring by St Paul. Die pype is in Suid-Afrika aan mekaar gesit en teen die einde van 2018 na Réunion verskeep. Die oprigting van die 40 meter lange versperring by St Paul het nege dae geneem om te voltooi en is gedoen in samewerking met plaaslike subkontrakteurs TSMOI, asook met behulp van 'n hyskraanboot en vier duikers.   </li><li>Om hulle in staat te stel om data oor die <em>bull shark</em> se gedrag in te win, het die CSR-operateurs onderwater kameras en sonar aangewend, en 'n houer met vis in die middel van die uitsluitingsvierkant geposisioneer. Hierdie aktiwiteit is drie-en-sestig keer oor 'n tydperk van twee jaar uitgevoer. Ongelukkig is geen <em>bull sharks </em>en<em> </em>tierhaaie gedurende die data-insamelingsperiode gewaar nie, ondanks die feit dat nabygeleë akoestiese waarnemings die sporadiese teenwoordigheid van <em>bull sharks</em> in die baai aangedui het. Dit het daartoe gelei dat die eksperiment nie as afdoende beskou word nie. </li><li>Die CSR se navorsingspermitvoorwaardes vereis dat die installasie in St Paul nou uit die baai verwyder moet word. </li><li>Die SharkSafe Barrier<sup>TM</sup> het ook in 2020 erkenning gekry as 'n <em>Solar Impulse Efficient Solution</em>, het die <a href="http://www.oceanhub.africa/">Oceanhub Africa business accelerator program</a> voltooi, en was die ontvanger van die gesogte NWTF-Lewis Stigting Groen Ekonomie Toekenning by die <a href="/english/Lists/news/DispForm.aspx?ID=7542">Nasional Wetenskaps- en Tegnologieforum</a> en was een van die finaliste in die kategorie vir Slim Ekoverantwoordelike Toerisme in die Franse <a href="https://www.tech4islands.com/tributech4islands/">Tech4Island Award</a>. Meer onlangs is die maatskappy deur UpLink, die digitale platform van die Wêreld Ekonomiese Forum, aangewys as een van die top oseaan-uitvindings.</li></ul><p style="text-align:justify;"><strong><em>Kontakbesonderhede</em></strong></p><p style="text-align:justify;">Dr Sara Andreotti</p><p style="text-align:justify;">E-pos: andreottisara@gmail.com</p><p style="text-align:justify;">Sel: 072 3219198</p><p style="text-align:justify;"><strong><em>Webwerf en Sosiale mediaskakels:</em></strong></p><ul><li>OIO LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/oceanimpactorg</li><li>OIO Facebook: https://www.facebook.com/oceanimpactorg</li><li>OIO Instagram: https://www.instagram.com/oceanimpactorg/ (@oceanimpactorg)</li><li>OIO Twitter: https://twitter.com/oceanimpactorg (@oceanimpactorg)</li><li>SSB Website: <a href="http://www.sharksafesolution.com/">www.sharksafesolution.com</a></li><li>SSB Facebook: <a href="https://www.facebook.com/Sharksafebarrier/">https://www.facebook.com/Sharksafebarrier/</a></li><li>SSB LinkedIN: <a href="https://www.linkedin.com/company/sharksafe-barriers-rf-">https://www.linkedin.com/company/sharksafe-barriers-rf-</a></li><li>SSB Instagram: <a href="https://www.instagram.com/sharksafebarrier/">https://www.instagram.com/sharksafebarrier/</a></li><li>SSB Twitter: <a href="https://twitter.com/SharksafeB">https://twitter.com/SharksafeB</a></li></ul><p><br></p>
Akkurate kwantifisering van seldinamika moontlik met nuwe sagtewarehttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=8045Akkurate kwantifisering van seldinamika moontlik met nuwe sagtewareWiida Fourie-Basson<p>Ingenieurs en wetenskaplikes van die Universiteit Stellenbosch het visualiseringssagteware ontwikkel wat outomaties spesifieke sellulêre prosesse soos mitochondriale splitsing en samesmelting kan lokaliseer en kwantifiseer, en dít boonop in driedimensionele ruimte en tyd.<br></p><p>Mitochondriums is organelle wat die meeste van die chemiese energie genereer wat benodig word vir die sel se biochemiese reaksies.  Mitochondriale prosesse soos bv. splitsing en samesmelting speel dus 'n sentrale rol in die balans, funksie en oorlewing van selle. Wanneer dinge skeefloop, is dit dikwels 'n teken van die aanvang van neurodegeneratiewe siektes soos Parkinson se siekte of Alzheimer se siekte.  </p><p>Tot dusver was die akkurate kwantifisering van hierdie seldinamika egter uitdagend, met die meeste van hierdie werk wat met die hand gedoen moes word. </p><p>Prof Ben Loos, 'n fisioloog in die Departement Fisiologiese Wetenskappe, sê hulle is ongelooflik opgewonde oor hierdie werk: “Ons glo dat dit hierdie navorsingsveld op vele fronte uitbou, van lewenswetenskappe wat te make het met mitochondriums en mikroskopie, tot die velde van beeldanalise en voorwerpherkenning, berekening en majienleer, datahantering en -analise, en 3D-visualisering.</p><p>Hy het die afgelope ses jaar saam met Prof Thomas Niesler van die Departement Elektries en Elektroniese Ingenieurswese gewerk ten einde 3D-visualiseringssagteware wat met mikroskopie te make het, te verbeter. Die huidige verbeterde sagteware wat as die <em>Mitochondrial Event Localiser (MEL) </em>bekend staan, is deur Dr Rensu Theart ontwikkel as deel van sy PhD-navorsing oor die virtuele werklikheidsvisualisering en analise van mikroskopiedata. </p><p>Volgens Prof Loos is die beeldanalise van biologiese data dikwels so tydrowend dat slegs 'n paar navorsingsgroepe sulke take aanpak. “Met die gebruik van MEL is ons nou in staat om die strukture en die interaksies (splitsing en samesmelting) tússen die strukture in die sel te kwantifiseer, en kan ons ook akkuraat aandui waar dit plaasvind," voeg hy by. </p><p>“Dit is ongelooflik opwindend om te kan vasstel waar splitsing, samesmelting en depolarisasie in die sel plaasvind, en om die omvang van hierdie gebeurtenis kwantitatief te kan beskryf. </p><p>Hoekom is dit so belangrik? </p><p>Hy sê dat navorsers sukkel om die morfologie van die mitochondriale netwerk te interpreteer: “Sommige sê dat 'n hoogs genetwerkte mitochondriale struktuur 'n aanduiding is van verbeterde sellulêre gesondheid, terwyl ander getuienis voorstel dat dit die begin van 'n stresrespons is. Dieselfde geld ook vir 'n gefragmenteerde mitochondriale prentjie - sommige wetenskaplike verkondig dat fragmentasie gelyk is aan stres en agteruitgang, terwyl ander bewyse daarop dui dat dit 'n aanpassingsmeganisme is om mitochondriale kwlaiteitsbeheer toe te pas. </p><p>“Dit het ons regtig gepla. Veral aangesien dit so 'n belangrike rol in neurodegeneratiewe siektes speel, wou ons te voorskyn kom met 'n hulpmiddel wat die mitochondriale netwerk dinamies kon beskryf, wat beteken dat dit met intydse datastelle kon werk. Deur dit te doen, word 'n heel nuwe datastel gegenereer wat ons in staat stel om die toestand van ekwilibrium van mitochondriums tussen splitsing en samesmelting te kan aantoon."  </p><p>Hulle glo dat hierdie sagteware tot groot voordeel van die navorsingsgemeenskap sal wees wat omgaan met mitochondriale disfunksie, veral daardie laboratoriums wat fokus op Alzheimer se siekte en Parkinson se siekte. </p><p>“Dit kan ook deel word van 'n diagnostiese hulpmiddel, indien dit geïntegreer word in die sogenaamde hoë deursetbeeldvormingsplatforms. En aangesien mitochondriale depolarisasie 'n uiters belangrike deel uitmaak in die aanvang van seldood, kan daar self 'n wyer toepassingsveld wees," sluit hy af. </p><p><strong>Inligtingsblokkie: Hoe werk MEL?</strong></p><ol><li>Eerstens, 'n beeldreeks met tydintervalle van 'n sel wat gemerk is vir mitochondriums, word in 3D met konfokale mikroskopie verkry.</li></ol><ol start="2" style="list-style-type:decimal;"><li>Hierdie beeldreeks met tydintervalle word dan gepreprosesseer ten einde te verseker dat die beste beeldkwaliteit en eenvormigheid tussen die rame in die reeks verkry word.</li><li>Twee opeenvolgende rame word dan gekies, en gebinariseer. Die onderskeie mitochondriale strukture kan dan hieruit onttrek word.</li><li>Deur middel van verskeie wiskundige stappe wat 'n nuwe algoritme genaamd “back-and-forth structure matching" insluit, kan die teenwoordigheid en plek van voorkoms van die mitochondriale gebeurtenisse dan vasgestel word. </li><li>Hierdie plekke van voorkoms word dan as verskillende kleure bo-oor die oorspronklike mitochondriale beeld geplaas. </li><li>Hierdie proses word dan herhaal vir al die opeenvolgende beeldpare in die beeldreeks met tydintervalle, wat dan 'n kwantitatiewe evaluasie van hoe die mitochondriale gebeurtenisse met verloop van tyd varieer, moontlik maak.  </li></ol><ul><li>Saamgestel deur <em>Dr Rensu Theart</em></li></ul><p>Die artikel getitel “Mitochondrial event localiser (MEL) to quantitatively described fission, fusion and depolarisation in the three dimensional space" is onlangs in die vaktydskrif <em>Plos One</em> gepubliseer en is aanlyn beskikbaar by <a href="https://doi.org/10.1371/journal.pone.0229634">https://doi.org/10.1371/journal.pone.0229634</a></p><p>Die kode wat MEL implementeer kan afgelaai word by <a href="https://github.com/rensutheart/MEL">https://github.com/rensutheart/MEL</a></p><p><strong><img src="/english/PublishingImages/Lists/dualnews/My%20Items%20View/MEL%20event_Image%20credit%20Renso%20Theart_small.png" alt="MEL event_Image credit Renso Theart_small.png" style="margin:5px;" /></strong> </p><p>Dit is die resultaat wat verkry word wanneer die <em>Mitochondrial Event Localiser (MEL)</em> toegepas word op 'n beeld wat slegs die mitochondriale netwerk van 'n sel aantoon wat met behulp van konfokale mikroskopie verkry is.  Die verskillende kleure dui die plekke aan waar die mitochondriale splitsing, samesmelting, en depolarisasiegebeurtenisse opgemerk is. <em>Beeld</em><em>: Rensu Theart</em></p><p><strong>Kontakbesonderhede</strong></p><table cellspacing="0" width="100%" class="ms-rteTable-default"><tbody><tr><td class="ms-rteTable-default" style="width:33.3333%;"><p>Prof Ben Loos</p><p>E-pos: bloos@sun.ac.za</p><p> </p></td><td class="ms-rteTable-default" style="width:33.3333%;"><p>Dr Rensu Theart</p><p>E-pos: rptheart@sun.ac.za</p><p> </p></td><td class="ms-rteTable-default" style="width:33.3333%;"><p>Prof Thomas Niesler</p><p>E-pos: trn@sun.ac.za</p><p> </p></td></tr></tbody></table><p><br><br></p>
Vroeë opsporing van verhoogde risiko vir kolorektale kanker moontlikhttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=8047Vroeë opsporing van verhoogde risiko vir kolorektale kanker moontlikWiida Fourie-Basson<p>'n PhD-student van die Universiteit Stellenbosch (US) het vasgestel dat die vroeë opsporing vir die vatbaarheid vir die ontwikkeling van kolorektale kanker aansienlik sal verbeter deur 'n holistiese benadering te volg wat die komplekse wisselwerking tussen chroniese inflammasie, abnormale bloedstolling en die betrokkenheid van 'n bakteriële teenwoordigheid in ag neem.  <br></p><p>Kolorektale kanker, ook bekend as kolonkanker, is tans die kanker wat wêreldwyd die derde meeste gediagnoseer word. Wanneer dit vroeg gediagnoseer word, het ongeveer 90% van die pasiënte 'n lewensverwagting van vyf jaar. Hierdie persentasie verminder tot 13% met 'n laat of vertraagde diagnose.</p><p><a href="https://www.researchgate.net/profile/Greta-De-Waal-2">Dr Greta de Waal</a> wat op 1 April 2021 haar doktorsgraad by die Fakulteit Natuurwetenskappe  se gradeplegtigheid ontvang het, beklemtoon dat kolorektale kanker 'n multifaktor- en heterogene kanker is met verskeie bydraende faktore en drywers wat betrokke is in die patogenese daarvan. “Die meeste gevalle van kolorektale kanker omvat 'n verskeidenheid van bydraende risikofaktore, bykomend tot genetiese kenmerke. As gevolg van die heterogene aard van die siektetoestand, is dit noodsaaklik om 'n holistiese benadering te volg ten einde vas te stel hoe al die verskillende faktore betrokke by die karsinogeniese proses, verband hou met mekaar (en dit selfs aanwakker)," verduidelik sy. </p><p>In haar navorsing het sy beide die sistemiese omgewing en lokale tumoromgewing van pasiënte met kolorektale kanker analiseer en beskryf. Sy het 'n nuwe fluoresserende teenliggaamgebaseerde tegniek ontwikkel en verfyn vir die opsporing van bakteriële endotoksien, lipopolisakkariede (LPS), in die bloed. Met behulp hiervan kon sy toe aantoon dat die sirkulerende vlakke van hierdie komponent van die bakteriële wand, aansienlik verhoog is in pasiënte met kolorektale kanker, in vergelyking met die vlakke hiervan in gesonde individue. Hierbenewens kon sy ook by hierdie pasiënte 'n bakteriële teenwoordigheid in die tumor self aantoon.  Sy het dus gevind dat die teenwoordigheid van 'n bakteriële komponent 'n hoof kenmerk is van die algehele profiel van pasiënte met kolorektale kanker, tesame met sistemiese inflammasie en verhoogde hiperstolbaarheid wat ook kenmerkend is.</p><p>Dr De Waal sê daar is 'n ingewikkelde verwantskap tussen 'n disfunksionele dermmikrobioom en 'n pro-inflammatoriese profiel by hierdie pasiënte: “Veranderinge aan die samestelling van die dermmikrobiota kan bydra tot die ontwikkeling van 'n disfunksionele dermskans, en daardeur die oordrag van bakterieë en hulle endotoksiene-molekules fasiliteer. Sulke dermlek-toestande kan sistemiese inflammasie aanwakker, waarvan abnormale bloedstolling 'n kenmerk is".</p><p>Chroniese inflammasie en hiperstolling word beide by die ontwikkeling van tumors geïmpliseer. Die navorsers glo dat hierdie toestande – die verhoogde voorkoms van sekere sirkulerende bakteriële en ander inflammatoriese merkers, en die voorkoms van abnormale bloedstolling – as biomerkers gebruik kan word in bloedgebaseerde siftingsinstrumente wanneer pasiënte siftingstoetse ondergaan om hul vatbaarheid vir die ontwikkeling van kolorektale kanker te bepaal.</p><p>“Al hierdie inligting kan verkry word deur 'n bloedmonster te neem en dan te weet waarna om te kyk," voeg <a href="http://www.resiapretorius.net/">Prof Resia Pretorius</a>, haar studieleier en 'n fisioloog in die <a href="http://www0.sun.ac.za/physiologicalsci/eng/index.php">Departement Fisiologiese Wetenskappe</a> by die US by. </p><p>Prof Pretorius sê die werk is die resultaat van 'n vrugtevolle samewerking tussen haarself en spesialiste van die US se Fakulteit van Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe op Tygerberg, tesame met die US rektor, Prof Wim de Villiers, wat 'n gasteroënteroloog is en as medestudieleier opgetree het.</p><p>“Terwyl ons by Prof de Villiers se ekspertkennis van die kliniese kant en die behandeling van kolorektale kanker kon baat, kon ons weer op ons beurt ekspertkennis toevoeg van wat op molekulêre vlak plaasvind," verduidelik sy. </p><p>Medianavrae</p><p>Prof Resia Pretorius</p><p>Hoof: Departement Fisiologiese Wetenskappe, US</p><p>E-pos: <a href="mailto:resiap@sun.ac.za">resiap@sun.ac.za</a></p><p> </p><p>Dr Greta de Waal</p><p>Nadoktorale genoot, Departement Fisiologiese Wetenskappe, US</p><p>E-pos: 18340164@sun.ac.za<br></p><p><strong>Op die foto bo:</strong> Dr Greta de Waal (middel) saam met haar studieleiers, Prof Resia Pretorius en Prof Wim de Villiers na afloop van die gradeplegtigheid op 1 April 2021. <em>Foto: Stefan Els</em></p><p><br></p>
Hoekom boomverskeidenheid in die trope wél saakmaakhttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=8048Hoekom boomverskeidenheid in die trope wél saakmaakWiida Fourie-Basson<p>Kan die ontbinde blare-afval in 40 strome op ses kontinente ons iets leer oor die impak wat die verlies aan biodiversiteit op koolstofsiklusse wêreldwyd het?<br></p><p>Volgens 'n studie wat onlangs (26 Maart 2021) in <em>Science Advances </em>gepubliseer is, is daar rede tot kommer, veral by laer breedtegrade waar die tempo van ontbossing en omskakeling van woud tot monokultuuraanplantings, plantasies, en landbougrond reeds hoog is.  </p><p>Die ontbinding van plantreste in strome is 'n fundamentele ekosisteemdiens, aangesien dit hoofsaaklik as 'n reservoir vir koolstof dien, en daardeur die wêreldwye koolstofbegroting in balans hou. Wanneer die optimale funksionering van daardie ekosisteem egter versteur word, kan sommige van die wêreld se riviere 'n bron, eerder as 'n reservoir vir koolstof word, wat potensiële negatiewe terugvoering ten opsigte van die klimaat kan skep.</p><p>Prof Cang Hui, 'n biowiskundige van die Universiteit Stellenbosch (US) en 'n mede-outeur van die artikel, sê sommige rolle wat biodiversiteit oor 'n breë front speel; en die negatiewe impak van klimaatsverandering word egter eers op wêreldwye skaal waarneembaar. In hierdie studie byvoorbeeld, het die breedtegraadgradiënt van instroom-ontbinding eers duidelik geword oor 'n breedtegraad van meer as 100° wat rofweg gesproke 'n afstand van 10 000 km verteenwoordig.</p><p>Ten einde hierdie eksperiment wêreldwyd te kon uitvoer, het wetenskaplikes van 67 instellings oor ses kontinente versprei, kragte saamgesnoer om die steekproefmonsterneming van die riviere te koördineer. Van 2017 tot 2019, het hulle 'n totaal van 2 580 sakke met blaarafval in 40 strome op ses vastelande geplaas. Vier riviere in Afrika is in die eksperiment ingesluit: die Lourensrivier naby Somerset-Wes in Suid-Afrika, die Njoro- en die Ngetunyekriviere in Kenia; en die Djigbèrivier in Guinee. </p><p>Die sakke is na 23 tot 46 dae uitgehaal, afhangend van die watertemperatuur in elke stroom, in individuele ziplock-sakkies geplaas en op ys na verskeie laboratoriums vervoer. Die doel van die studie was om vas te stel hoe die ontbindingstempo in strome varieer van die laer tot by die hoër breedtegrade.  Hieruit kon hulle dan aflei hoe biodiversiteitsverlies en klimaatsverandering hierdie ekosisteemdiens - die ontbindingsproses - affekteer. </p><p>Die resultate het getoon dat plantdiversiteit 'n groot invloed op die ontbinding van die blaarafval het. Die eksperiment kon daarin slaag om aan te toon dat plantafval wat hoog in diversiteit is (bv. ten opsigte van taaiheid, voedingstofinhoud, teenwoordigheid van toksienes) makliker by lae breedtegrade afgebreek word as in koeler klimaatstoestande. Dit dui daarop dat die ekosisteemfunksionering van strome besonder kwesbaar kan wees vir bosboupraktyke wat 'n nadelige  uitwerking op inheemse tropiese woude het. </p><p>Met ander woorde: biodiversiteitsverlies in die gebiede by die laer breedtegrade sal 'n negatiewe impak op tropiese detritivore hê, aangesien hulle 'n dieet hoog in diversiteit benodig. Indien hulle vermoë om blaarreste af te breek, dus ingekort word, sal dit die relatiewe bydrae wat mikrobiese ontbinding in riviere tot die koolstofsiklus maak, verhoog.</p><p>Prof Hui, die enigste Suid-Afrikaanse wetenskaplike wat aan die studie deelgeneem het, beklee die <a href="https://math.sun.ac.za/hui/">Suid-Afrikaanse Navorsingsleerstoel in Wiskundige Biowetenskappe</a> in die Departement Wiskundige Wetenskappe by die US, en het vir die afgelope tien jaar saam met die hoofouteur van die studie, Prof Luz Boyero van die <em>University of the Basque Country</em> in Spanje gewerk. Sy is ook die koördineerder van die <a href="https://www.globenetwork.es/"><em>GLoBe network</em></a>, 'n internasionale netwerk van varswaterekoloë. </p><p>“Vir my is biodiversiteit die opvallendste werklikheid en raaisel van ons biosfeer. Die fokus van ons navorsing is op hoe biodiversiteit gestruktureer is en dit funksioneer oor ruimte en tyd heen," verduidelik hy.</p><p>Hy glo dat ons nie 'n era van wêreldwye verandering kan binnegaan met die tradisionele siening van 'n stabiele ekosisteem nie: “Sulke nuwe ekosisteme wat konstant uitgedaag word deur menslike aktiwiteite en kwessies soos biologiese indringings en klimaatsverandering, is in 'n voortdurende oorgangstoestand. Ons moet nog 'n nuwe stel teoretiese raamwerke ontwikkel ten einde hierdie sisteme te kan bestudeer."</p><p>“Biowiskunde, met sy vingers in datawetenskap en informatika, verskaf 'n kragtige stel hulpmiddels uit verskillende velde van wiskunde om hierdie teoretiese raamwerk vir oop aanpasbare stelsels te (her)ontwerp. Hierdie era bied nie net 'n geleentheid vir wêreldwye veranderingsbiologie nie, maar ook 'n kans vir wiskunde en fisika om nuwe weë te baan" sluit hy af.</p><p>Die artikel, “Latitude dictates plant diversity effects on instream decomposition" is op 26 Maart 2021in <em>Science Advances </em>gepubliseer<em>.</em></p><p><strong>Medianavrae</strong></p><p>Prof Cang Hui</p><p><a href="https://math.sun.ac.za/hui/">Suid-Afrikaanse Navorsingsleerstoel in Wiskundige Biowetenskappe</a>, Departement Wiskundige Wetenskappe, Universiteit Stellenbosch, Suid-Afrika</p><p>E-pos: <a href="mailto:chui@sun.ac.za">chui@sun.ac.za</a></p><p>Tel: +27 _21 808 3853<br><br></p><p><br></p>
Jong PhD-graduant in fisiologiese wetenskappe spog met 15 publikasieshttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=8039Jong PhD-graduant in fisiologiese wetenskappe spog met 15 publikasiesMedia & Communication, Faculty of Science<p>Dr Martin Page se 15 navorsingsartikels is reeds 250 keer aangehaal, en boonop het hy sy doktorsgraad behaal slegs drie jaar nadat hy sy BScHons-graad in Fisiologiese Wetenskappe voltooi het.<br></p><p>Dr Page sal vandag, 1 April 2021, oor die verhoog stap om sy doktorsgraad te ontvang. Hy het in 2017 met sy BScHons-graad begin, onder die leiding van Prof Resia Pretorius, 'n fisioloog en uitgelese professor in die Departement Fisiologiese Wetenskappe in die Fakulteit Natuurwetenskappe. Teen die einde van 2019 is sy MSc opgegradeer na 'n PhD.</p><p>Dr Page sê sy studies was beslis nie maklik nie, maar dat hy gekies het om te fokus op sy navorsing en die impak daarvan op biomedikasie: “Ek werk in die veld van inflammasie en bloedstolling. Inflammasie is onderliggend tot verskeie siektes. Dit is die liggaam se normale reaksie op beserings en infeksies, maar in pasiënte met nie-oordraagbare siektes soos tipe 2 diabetes, Parkinson se siekte en rumatoïde artritis, is die reaksie aanhoudend en wangereguleer. Dit het verskeie skadelike gevolge, waaronder abnormale bloedstolling," verduidelik hy.</p><p>Sy navorsing het gefokus op die karakterisering van die meganismes van bloedstolling en die onderliggende strukturele veranderings in die bloed van pasiënte in 'n inflammatoriese toestand. Hy het ook die effek van individuele inflammatoriese middels op gesonde bloed getoets om die komplekse wisselwerking van die inflammatoriese omgewing op bloedstolling te verstaan.</p><p style="text-align:justify;">Sy bevindings toon dat versteurings in die bloed 'n aanduiding kan wees van groter disfunksionaliteit in die liggaam: “Dit beteken dat bloed 'n skatkis is van biologiese merkers wat ons kan waarsku teen moontlike siektetoestande in ander dele van die liggaam. Dit beteken ook dat patologiese stolling een van die gevaartekens van chroniese inflammatoriese toestande is, en dit moet geteiken word om erger siektetoestande te voorkom".</p><p>Gedurende sy nagraadse studies het hy die Manchester Instituut vir Biotegnologie by die Universiteit van Manchester in die Verenigde Koninkryk besoek, asook die Mediese Universiteit van Wenen in Oostenryk, om saam met van Prof Pretorius se internasionale medewerkers te werk.</p><p style="text-align:justify;">Oor sy 250 aanhalings op Google Scholar gebaseer op 15 publikasies, party daarvan as eerste skrywer en ander as mede-skrywer, sê hy die doel van wetenskap is om jou werk te kommunikeer ten einde die vakgebied te bevorder: “Ek is dankbaar dat ons navorsing positief deur die wetenskaplike gemeenskap ontvang word, en dit beklemtoom die impak van ons werk. Om te publiseer is ook 'n leerervaring en dit leer jou om krities oor jou bevindings na te dink".</p><p style="text-align:justify;">Sy studies is finansiëel ondersteun deur die Skye Foundation en die Harry Crossley Foundation. In 2020 is hy gekies as een van tien jong Suid-Afrikaanse wetenskaplikes om die 70ste Lindau Nobel-pryswenner samekoms by te woon. Dié byeenkoms is weens die pandemie tot 2021 uitgestel.</p><p style="text-align:justify;">Dr Page is tans deel van die US se Consolidoc program om die laaste publikasies wat op sy doktorale navorsing gebaseer is, te finaliseer. Hy is ook voorwaardelik aanvaar vir 'n Commonwealth Scholarship in die Verenigde Koninkryk vir 'n jaarlange meestersgraad in datawetenskap en masjienleer. </p><p style="text-align:justify;"> <img src="/english/PublishingImages/Lists/dualnews/My%20Items%20View/RBC%20figure.jpg" alt="RBC figure.jpg" style="margin:5px;width:551px;" /><br></p><p style="text-align:justify;">Op die foto bo, 'n skandeerelektron mikroskopie beeld van rooi bloedselle wat aan serum amyloïde A blootgestel is. Dit is 'n inflammatoriese molekule wat deur die lewer geproduseer word. Wanneer bloedselle begin om te stol, soos op die foto, word dit agglutinasie genoem. <em>Beeld: Martin Page</em></p><p><br></p>
US vereer wêreldbekende wiskundigehttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=8041US vereer wêreldbekende wiskundigeCorporate Communication & Marketing / Korporatiewe Kommunikasie & Bemarking [Alec Basson]<p>Die Universiteit Stellenbosch (US) het op Donderdag (1 April 2021) ʼn eredoktorsgraad aan die wêreldbekende wiskundige Prof Batmanathan Dayanand Reddy toegeken by die US se Maart-gradeplegtigheid. Reddy het die graad Doktor in die Natuurwetenskappe, honoris causa, ontvang tydens 'n klein fisiese gradeplegtigheidseremonie vir doktorale gegradueerdes van die Fakulteit Natuurwetenskappe wat in die Endlersaal in die Konservatorium op die Stellenbosch-kampus gehou is.<br></p><p>Reddy is vereer vir sy navorsingsleierskap en wetenskaplike deurbrake; vir sy buitengewone bydraes om wetenskap nasionaal en internasionaal uit te bou en te bevorder; en vir sy bereidwilligheid om sy kennis en kundigheid te deel om studente op die gebied van rekenaardenke en toegepaste meganika te ontwikkel. </p><p></p><div class="ms-rtestate-read ms-rte-embedcode ms-rte-embedil ms-rtestate-notify"><iframe width="560" height="315" src="https://www.youtube.com/embed/sAzZh9KP3iA" title="YouTube video player" frameborder="0"></iframe> </div><ul><li>Selfoongebruikers klik <a href="https://www.youtube.com/watch?v=sAzZh9KP3iA"><strong class="ms-rteThemeForeColor-5-0" style="">hier </strong>​</a>vir video.</li></ul><p>In sy aanvaardingstoespraak het Reddy gesê die US het hom 'n groot eer bewys deur aan hom die graad toe te ken.</p><p>“Dit is dubbele eer om die toekenning te ontvang van 'n instelling met ʼn onbetwiste statuur op vakkundige gebied en elders."</p><p>Reddy het die belangrikheid van die wetenskap beklemtoon en gesê dit moet 'n integrale deel wees van ons pogings om die sosiale- en omgewingsuitdagings van ons tyd aan te pak.<br></p><p>“Die wetenskap is absoluut noodsaaklik om die eksistensiële uitdagings van die COVID-pandemie aan te spreek. Ons het gesien watter rol gesondheidswetenskaplikes, maar ook wiskundiges, statistici, demograwe, chemici, sosiale wetenskaplikes en sielkundiges speel soos hulle oor verskillende vakgebiede heen saamwerk.</p><p>Die wetenskaplike gemeenskap het deur sy samewerkende benadering 'n voorbeeld gestel vir regerings en ander sektore, 'n voorbeeld wat deurslaggewend sal wees in die mate waartoe ons pogings om 'n volhoubare en veerkragtige toekoms te bou suksesvol sal wees."</p><p>Reddy het gesê wetenskaplikes moet eties optree en met integriteit werk sodat mense vertroue in die wetenskap kan hê, veral in die lig van valse inligting en pseudowetenskap wat 'n wesenlike bedreiging vir wetenskaplike waardes inhou.</p><p>Hy het die doktorandi aangemoedig om waaksaam te wees en hulle sterk en openlik vir wetenskaplike waardes en -metodes te beywer.</p><p><strong>MEER OOR PROF BATMANATHAN DAYANAND REDDY</strong></p><p>Reddy spog met 'n merkwaardige loopbaan in volhoubare aktiwiteite om die wetenskaplike projek te versterk. </p><p>As 'n A-gegradeerde wetenskaplike van die Nasionale Navorsingsinstituut, het sy wetenskapsreis in 1973 begin toe hy sy BSc in Siviele Ingenieurswese aan die Universiteit van Kaapstad (UK) voltooi het, gevolg deur 'n PhD aan die Universiteit van Cambridge in die Verenigde Koninkryk.</p><p>Reddy het 'n reusebydrae tot die ontleding van probleme in die meganika van vaste stowwe, veral in plastisiteit, gelewer. Hy geniet ook groot aansien wêreldwyd vir die ontwikkeling en ontleding van gemengde en verwante eindige-elementmetodes. Buiten dit, het hy ook baie bygedra tot aspekte van biomediese meganika. </p><p>Hy is 'n stigterslid van die Afrika-instituut vir Wiskundige Wetenskappe, was voorsitter van 'n beheergroep van akademici wat die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Hoëverrigting Rekenaarswetenskap gestig het en is 'n stigtingsgenoot van die Akademie vir Ingenieurswese en Tegnologie in die Ontwikkelende Wêreld. </p><p>Reddy was vir sewe jaar die dekaan van die Fakulteit Natuurwetenskappe by die UK, waar hy ook die Suid-Afrikaanse Navorsingsleerstoel in Rekenaarsmeganika in die departement Wiskunde en Toegepaste Wiskunde beklee het. Hy het aan die einde van 2020 by die UK afgetree.</p><ul><li><strong>Foto</strong>: Prof Batmanathan Dayanand Reddy by die gradeplegtigheidseremonie. <strong>Fotograaf</strong>: Stefan Els</li></ul><p> </p><p><br><br></p>
Van Namibië en Tanzanië tot Ghana – ontdek Afrika as ’n ekonomiese geolooghttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=8033Van Namibië en Tanzanië tot Ghana – ontdek Afrika as ’n ekonomiese geoloogMedia & Communication, Faculty of Science<p>Met 'n doktorsgraad in <a href="/english/faculty/science/earthsciences/research/economic-geology">ekonomiese geolog</a>ie van die Universiteit Stellenbosch agter die blad, het Dr Stephan Dunn alreeds ver en wyd oor die Afrika-kontinent gereis - eers na Tanzanië vir sy navorsing oor goud se mineraliseringsprosesse, en nou as projekgeoloog by die maatskappy met die naam van Remote Exploration Services (RES).</p><p>Stephan sal op 1 April sy PhD-graad saam met 20 ander PhD-graduandi ontvang by die Fakulteit Natuurwetenskappe se gradeplegtigheid.</p><p><strong>Waar en wanneer het jy gematrikuleer?</strong></p><p>Ek het in 2013 aan die Hoërskool Vredenburg gematrikuleer.</p><p><strong>Wanneer het jy besluit om in aardwetenskappe te studeer en hoekom?</strong></p><p>Die natuur het my nog altyd fassineer: hoe natuurlike prosesse plaasvind om ons wêreld te skep en ek raai maar dat hierdie nuuskierigheid my na hierdie veld gedryf het. </p><p><strong>Dit gebeur nie dikwels dat geoloë hulle studies voortsit tot op PhD-vlak nie. Hoekom het jy die nagraadse pad aangedurf, en veral jou navorsingsbelangstelling in ekonomiese geologie? </strong><strong> </strong></p><p>Ek glo dat die navorsing gemoeid met ekonomiese geologie (wanneer dit met ander velde in geologie vegelyk word) die grootste impak het op die eksplorasie- en mynbedryf. Toe die geleentheid om 'n navorsingsprojek gemoeid met goudmineralisering in Tanzanië saam met <a href="/english/faculty/science/earthsciences/staff-and-postgrads/academic-staff/dr-bjorn-von-der-heyden">Dr Bjorn von der Heyden</a> hom dus voorgedoen het, het ek geweet ek moet die geleentheid aangryp.  </p><p>Ek dink die rede dat ek tot op PhD-vlak aangehou het kan aan twee faktore toegeskryf word: eerstens die geleentheid om navorsing te kon onderneem onder die ongelooflike leiding en mentorskap van Dr Von der Heyden; en tweedens my passie vir geologie en dat ek heeltyd nuwe dinge wil ontdek.</p><p><strong>Waar werk jy tans en hoe het jy daar beland?</strong></p><p>Ek het in 2021 by die maatskappy <a href="https://www.res.co.za/">Remote Exploration Services</a> (RES) as projekgeoloog aangesluit. In elke opsig is ek nog maar 'n junior werknemer, maar my ondervinding tot nou toe was uitsonderlik. Ek werk tans aan 'n opwindende orogeniese goudeksplorasieprojek in die grootse Erongo-streek van Namibië.</p><p><strong>'n Tipiese werksdag?</strong></p><p>Ons veldwerkdae begin nogal vroeg soggens en ons is gewoonlik van 7uur soggens tot middae 5 uur in die veld. Geen dag is ooit dieselfde nie, maar dit behels gewoonlik geologiese kartering, die identifikasie, analise en dokumentering van geologiese en rots monsters, die skryf van verslae en vaslegging van data. Dit is verseker nie die mees glansryke leefstyl nie, maar baie bevredigend as jy daarvan hou om dinge te ontdek en te verken. </p><p><strong>Wat is van die mees afgeleë plekke waar jy al was?</strong></p><p>My navorsing en werk as geoloog het my in staat gestel om baie cool plekke in Afrika te kon verken, waarvan die besoek aan die <a href="https://en.unesco.org/biosphere/africa/lake-bosomtwe">Bosomtwe-meer in Ghana</a>, slegs een van ses meteoritiese mere ter wêreld, sekerlik die hoogtepunt was.  </p><p><strong>Enige raad aan voorgraadse studente of aan diegene wat hulself vir 'n loopbaan begin voorberei?</strong></p><p>Geestesveerkragtigheid, volharding en passie – as jy dít het, het jy al halfpad gevorder. <br></p><p><br></p>
Opwindende vermoëns van X-straaltomografie uitgelig in Nature Reviewshttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=8029Opwindende vermoëns van X-straaltomografie uitgelig in Nature ReviewsE Els<h4>​X-straal-rekenaartomografie (CT) kan die interne besonderhede van voorwerpe in drie dimensies onthul sonder om die voorwerp te beskadig of vernietig. Hierdie nie-vernietigende beeldmodaliteit is welbekend in sy mediese vorm, maar dit is ook baie nuttig vir die beeldvorming van materiale en strukture van nie-mediese aard. <br></h4><p><br></p><p>Die nie-vernietigende aard van die metode maak dit moontlik om delikate monsters te ondersoek wat nie maklik gesny kan word nie, soos kosbare museumvoorwerpe, unieke biologiese monsters, brose ingenieursmateriaal, selfs dinge soos bevrore roomys. Dit is ook van voordeel op monsters waar die strukturele integriteit van 'n ingenieurskomponent verseker moet word voordat dit ontplooi word, soos 'n turbine-lem. Dit kan ook gebruik word om die slytasie van onderdele wat gebruik word, te evalueer en het nog baie ander gebruike.<br></p><p><br></p><p>In 'n artikel wat gepubliseer is in <em>Nature Reviews Methods Primers</em>, het wetenskaplikes die basiese beginsels van CT uiteengesit en die maniere waarop 'n CT-skandering verkrygbaar is met behulp van X-straalbuise en sinchrotronbronne beskryf, insluitend die verskillende moontlike kontrasmodusse wat gebruik kan word. Hulle het die proses van rekonstruksie van driedimensionele (3D) beelde uit 2D-radiografiese foto's verduidelik en hoe om die 3D-beelde te segmenteer vir daaropvolgende visualisering en kwantifisering. Die veld van X-straal CT brei vinnig uit, wat betref die verskeidenheid toepassings en met betrekking tot die ontwikkeling van nuwe beeldvormings. Baie toepassings wat nou gewild is, word in die artikel verduidelik, wat die potensiaal en vermoëns vir veral nuwe gebruikers van die tegniek beklemtoon.</p><p><br></p><p>CT word wyd gebruik in mediese en swaar industriële kontekste met relatief lae resolusies, maar in hierdie artikel het wetenskaplikes gefokus op die toepassing van X-straal-CT met hoër resolusie in wetenskap en ingenieurswese. Hulle het die toepassing van X-straal-CT oorweeg om vakke oor die materiale, metrologie en vervaardiging, ingenieurswese, voedsel, biologiese, geologiese en paleontologiese wetenskappe te bestudeer. Hulle het ook ondersoek ingestel na hoe CT gebruik kan word om die strukturele evolusie van materiale in drie dimensies in reële tyd of op 'n tydsverloop te volg, byvoorbeeld om die vervaardiging van materiale of die indiens-gedrag en agteruitgang van vervaardigde komponente te volg. Laastens het hulle die potensiaal vir bestralingskade en algemene bronne van beeldvoorwerpe oorweeg, kwessies oor reproduseerbaarheid bespreek en toekomstige vooruitgang en geleenthede oorweeg.​<br></p><p><br></p><ul style="list-style-type:disc;"><li>Die artikel  'X-ray computed tomography' is publiseer in <em>Nature Reviews (</em>18: 2021) en is aanlyn beskikbaar by  <a href="https://www.nature.com/articles/s43586-021-00015-4">https://www.nature.com/articles/s43586-021-00015-4</a></li></ul><p style="text-align:justify;"><strong>Mediaversoeke:</strong></p><p style="text-align:justify;">Prof Anton du Plessis</p><p style="text-align:justify;">E-pos: <a href="mailto:anton2@sun.ac.za"><span style="text-decoration-line:underline;">anton2@sun.ac.za</span></a>​<br></p><p><br></p>
US lewer eerste MSc-graadstudent in Bioinformatikahttp://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=8023US lewer eerste MSc-graadstudent in BioinformatikaMedia & Communication, Faculty of Science<p>Die Universiteit Stellenbosch se Fakulteit Natuurwetenskappe  het die instansie se eerste MSc-graadstudent in die nuwe vakgebied van Bioinformatika en Berekeningsbiologie opgelewer.<br></p><p>Heléne Fouché sal haar graad, wat sy <em>cum laude</em> verwerf het, tydens die US se virtuele gradeplegtigheide op 1 April 2021 ontvang, tesame met nog 34 MSc- en 21 PhD-graduandi. Sy het haar MSc-tesis onder die leiding van Prof Hugh Patterton voltooi. Hy is sedert 2017 direkteur van die nuutgestigde <a href="/afrikaans/faculty/science/sci-bioinformatics/Pages/default.aspx">Sentrum vir Bioinformatika en Berekeningsbiologie</a> by die US.</p><p>Weens die groeiende belangstelling in dié vakgebied, bied die US nou 'n voorgraadse stroom in Bioinformatika and Berekeningsbiologie aan. Studente kan ook op nagraadse vlak in dié rigting spesialiseer: van 'n BScHons tot 'n MSc en PhD-graad in Bioinformatika en Berekeningsbiologie. </p><p>Sy sê haar belangstelling in Bioinformatika het gedurende een van haar derdejaar modules in Biochemie begin, toe Prof Patterton 'n submodule oor bioinformatika aangebied het: “Ek het dit baie geniet en wou graag meer blootstelling aan die vakgebied verkry. Op daardie stadium het daar nog nie 'n MSc of BScHons in Bioinformatika bestaan nie. Ek het met die Departement van Genetika en Prof Patterton gereël dat ek die projekkomponent van my honneursgraad in Bioinformatika kan voltooi."</p><p>Teen die einde van haar Honneursgraad was die Sentrum vir Bioinformatika and Berekeningsbiologie gevestig, en het Prof Patterton haar uitgenooi om 'n MSc in Bioinformatika aan te pak.</p><p>Vir haar navorsingsprojek, het Heléne 'n bioinformatika sagteware program ontwikkel om grootskalse genoom evolusie te bestudeer: “Kortliks, identifiseer die program al die verskillende maniere waarop een genoom in 'n ander  kon verander tydens die evolusionêre prosses, via die herrangskikking van groot gedeeltes van die genoom," verduidelik sy.</p><p>Volgens Prof Patterton is daar tans 'n verskeidenheid programme beskikbaar om klein, alleenstaande mutasies van nukleotiedes te ondersoek, maar'n gebrek aan doeltreffende programme wat na grootskaalse, veranderinge in genome kyk: “Me. Fouché het die probleem aangepak deur verskillende metodes te ondersoek om twee evolusionêr-verwante genome met mekaar te vergelyk. Sodoende kon sy die strukturele veranderinge wat tot die evolusionêre afstand tussen die twee genome gelei het, identifiseer."</p><p>Sy het 'n Python-program geskryf om die metode te implimenteer, en het toe die bruikbaarheid en kragtigheid van die metode gedemonstreer deur die genetiese patrone wat met die ontwikkeling van moderne gis stamme vanuit antieke stamme gepaardgegaan het, te analiseer. Die sagteware program is vrylik beskikbaar, en is gebruikersvriendelik (veral vir genetici en evolusionêre bioloë).</p><p>Heléne sê die moeilikste deel van die navorsingsproses was om in te spring, en die nodige tyd opsy te sit om soveel as moontlik van die vakgebied te wete te kom: “Ek het verseker die programmeringskomponent van die projek die meeste geniet, spesifiek die logika en probleemoplossing wat daarmee gepaard gaan."</p><p>Wat is haar raad vir voorgraadse studente wat in bioinformatika belangstel, maar nie oor enige koderingservaring beskik nie? “Moenie dat dit jou afskrik nie. Programmering is 'n vaardigheid wat  jy maklik kan ontwikkel solank jy die nodige wilskrag en deursettings vermoë het.<br></p><p>“Die vakgebied van bioinformatika is besig om vinnig te ontwikkel en daar is 'n groot aanvraag vir individue met die nodige kwalifikasies. Jy sal nie 'n fout maak as jy hierdie rigting kies nie," sluit sy af.</p><p>Heléne, 'n oud-leerder van Helmekaar Kollege in Johannesburg, werk nou as 'n junior sagteware ingenieur, maar beplan om binnekort terug te keer vir haar doktorsgraad.</p><p><strong>Kontakbesonderhede</strong></p><p>Heléne Fouche – <a href="mailto:helenexfouche@gmail.com">helenexfouche@gmail.com</a></p><p>Prof Hugh Patterton – <a href="mailto:hpatterton@sun.ac.za">hpatterton@sun.ac.za</a>.<br></p>