Botany & Zoology
Welkom by Universiteit Stellenbosch

 

 

Kaapse pelsrobbe kan hulle kalfies tot in hul volwassenheid sooghttps://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=7494Kaapse pelsrobbe kan hulle kalfies tot in hul volwassenheid soogMedia & Communication, Faculty of Science<p>Sommige Kaapse pelsrob- (<em>Arctocephalus pusillus pusillus</em>) ma's kan hulle kalfies vir veel langer soog as wat voorheen aanvaar is, en daardeur waarskynlik so hulle afstammeling se kans op oorlewing vergroot. </p><p>Die waarneming van hierdie ongewone gedrag is nou gepubliseer in die vaktydskrif <em>African Zoology</em> in 'n artikel getiteld “<a href="https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/15627020.2020.1768144">Prolonged nursing in Cape fur seals (<em>arctocephalus pusillus pusillus</em>) at Cape Cross colony, Namibia</a>". </p><p>Navorsers betrokke by die <a href="http://www.namibiandolphinproject.org/">Namibiese Dolfyn-projek</a>, 'n navorsingsprojek wat deur <a href="http://seasearch.co.za/">Sea Search Africa</a>, onderneem word, het hierdie waarnemings gemaak by die kolonie wat hou by Kaap Kruis in Namibië. Kaap Kruis is een van die wêreld se grootste broeikolonies van Kaapse perlsrobbe en bestaan uit byna 210 000 diere. Terwyl die robbulle slegs teenwoordig is gedurende die broeiseisoen, bly die robkoeie met hul kroos heeljaar lank by Kaap Kruis, en jag in die waters van die omgewing. </p><p>Dr Anna Osiecka, hoofouteur, sê Kaapse pelsrobbe speen hulle kalfies normaalweg binne die bestek van 'n jaar: “Dit wil voorkom asof sommige verkies om hierdie band met hulle kalfies vir langer te bou, of om selfs onverwante kalfies te soog. Aangesien robmelk baie ryk aan vet en proteïen is, kan hierdie ekstra “verniet" kos so 'n kalf 'n voorsprong gee. Jong robbe kry op hierdie wyse die kans om groter te word en sodoende hulle kans op oorlewing te vergroot, alvorens hulle die wye wêreld op hul eie hoef aan te durf.  </p><p>“Vir manlike kalfies, kan dit beteken dat hulle 'n groter kans het om 'n trop te beskerm en 'n nageslag te kan hê wanneer hulle volgroeid is, aangesien groter bulle neig om meer suksesvol hierin te wees," verduidelik sy.</p><p><strong>Wat ons weet oor moedersorg onder Kaapse pelsrobbe</strong></p><p>Kaapse pelsrobbe is die enigste robbe wat in Suider-Afrika broei, binne 'n gebied wat strek vanaf suidelike Angola tot Port Elizabeth in Suid-Afrika.  “Hierdie diere is gedurende die vorige eeu gejag tot op die rand van uitsterwing, maar met die nodige toepaslike beskermingsmaatreëls het hulle getalle herstel en is hulle nou volop oor die hele verspreidingsgebied," sê  dr Simon Elwen, 'n mariene soogdierdeskundige, en direkteur van Sea Search.</p><p>Wanneer hulle volwassenheid bereik, skenk elke vroulike Kaapse pelsrob jaarliks geboorte aan een enkele kalf. Kalfies word gespeen teen 10-12 maande en indien hulle vroeër van hulle ma's geskei word, veroorsaak dit dikwels hulle dood. Ten einde hierdie lang soogtydperk te kan volhou, spandeer ma's byna die helfte van die tyd in die see op soek na kos, terwyl hulle die kleingoed alleen op land agterlaat in groot jongelinggroepe.</p><p>Volgens dr Tess Gridley, 'n nadoktorale genoot by die Universiteit Stellenbosch se Departement Plant- en Dierkunde, is Kaapse pelsrobbe 'n fassinerende spesie. Sy lei die navorsingsprojek oor hulle biologie en gedrag in Suid-Afrika en Namibië. </p><p>Dr Osiecka sê die waarnemings bewys dat ma-en-kind verhoudings nie so eenvoudig is as wat voorheen aanvaar is nie. “Koeie kan aanhou om hulle ouer kalf te soog indien die huidige jaar se kalf doodgaan of dood gebore word. Dit is tot groot voordeel van die ouer kalfies: hulle kan vinniger groei, en dit sal uiteindelik hulle kans op oorlewing en voortplanting as volwassenes verhoog." </p><p>Dit impliseer ook dat robbe hulle familielede oor 'n tydperk van jare heen kan herken en hulle sosiale bande kan behou.  </p><p>Alhoewel dit fisies baie van haar verg, kan 'n koei ook by 'n verlengde soogtydperk baat. Die feit dat sy van oortollige melk ontslae kan raak, voorkom mastitis, en in sommige gevalle kan dit eenvoudig meer doeltreffend wees om 'n ouer, gesonder afstammeling te ondersteun.</p><p>“In sommige spesies verhoed die soogproses toekomstige swangerskap  - ons weet nog nie of dit wel die geval is by Kaapse perlsrobbe nie, maar indien wel,  kan 'n verlengde soogtydperk ook 'n jaar sonder 'n swangerskap tot gevolg hê wat die koei in staat sal stel om haar fisieke welstand te  herstel voor 'n volgende swangerskap," sê Osiecka. </p><p>Verlengde soogtydperke is al by ander pelsrobbe waargeneem, alhoewel dit dikwels toegeskryf is aan “melkdiefstal" of aan persoonsverwarring waar koeie onverwante kalfies soog. </p><p>“Dit is nie waar in die geval van ons waarnemings nie. In al hierdie gevalle was die robkoeie bewus van die sitauasie en het sy dit toegelaat – al snuifend aan die suigeling. Dit is hoe hierdie diere mekaar herken en dit dui daarop dat die koeie die suigelinge ken en aanvaar."</p><p>Dr Osiecka wys egter daarop dat daar steeds baie is om te leer. “Ons waarnemings, en inderwaarheid alle beskrywings van ongewone soogpraktyke in pelsrobbe, is gebaseer op opportunistiese waarnemings. Ons is steeds nie seker oor hoe robkoeie besluit om die afstammelinge vir 'n langer tydperk te soog, en, of hoe aanneming by hierdie spesie plaasvind nie. Langer, toegewyde studies is nodig om die sosiale dinamika van hierdie diere beter te verstaan." </p><p>Op die foto bo, 'n Kaapse pelsrobkoei soog 'n jaaroue babakalf (regs) en 'n 2-jarige kalf tegelykertyd.<em> </em><span lang="EN-GB" style="line-height:107%;font-family:calibri,sans-serif;font-size:11pt;">Die Kaap Kruis-kolonie in Namibië bestaan uit ongeveer 210 000 robbe. </span><em>Foto</em><em>: ©Anna N Osiecka/Sea Search</em></p><blockquote style="margin:0px 0px 0px 40px;padding:0px;border:medium;"><p>Vol verslag: Osiecka, A. N., Fearey, J., Elwen, S., & Gridley, T. (2020). Prolonged nursin​g in Cape fur seals (Arctocephalus pusillus pusillus) at Cape Cross colony, Namibia. <em>African Zoology</em>, 1-7. <a href="https://doi.org/10.1080/15627020.2020.1768144">https://doi.org/10.1080/15627020.2020.1768144</a></p></blockquote><p><strong>Media-onavrae</strong><br><em></em></p><p>Dr Anna Osiecka - <a href="mailto:ann.osiecka@gmail.com">ann.osiecka@gmail.com</a></p><p>Dr Tess Gridley - <a href="mailto:nam.dolphin.project@gmail.com">nam.dolphin.project@gmail.com</a></p><p>Dr Simon Elwen - <a href="mailto:simon.elwen@gmail.com">simon.elwen@gmail.com</a><br></p><p><br> </p>
Nuwe boek is skatkis van inligting oor indringerspesies https://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=7328Nuwe boek is skatkis van inligting oor indringerspesies Corporate Communication / Korporatiewe Kommunikasie [Alec Basson]<p>Indien jy bekommerd is oor indringerspesies of nog altyd meer oor hulle wou weet, is 'n nuwe boek wat oor alle aspekte van biologiese indringing in Suid-Afrika handel, beslis vir jou bedoel. <br></p><p>Die boek, <a href="https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-32394-3"><strong class="ms-rteThemeForeColor-5-0">Biological Invasions in South Africa</strong></a>, het onlangs as 'n ope-toegang ensiklopediese boek verskyn. Dit verskaf inligting aan lesers oor 1 422 indringerspesies, insluitende plante, voëls, soogdiere, visse, grondkruipende ongewerwelde diere, indringersee-organismes en mikro-organismies wat siektes veroorsaak en wat genaturaliseer of die land binnegedring het. </p><p>Die boek se 31 hoofstukke dek onderwerpe soos die geskiedenis van navorsing in Suid-Afrika, gedetailleerde beskrywings van hoofgroepe plante en diere, beleidsontwikkeling, die ontwikkeling van 'n gesonde ekologiese teorie oor biologiese indringing, die doeltreffendheid van bestuursingrypings en toekomstige scenario's rakende biologiese indringing in die land. <br></p><p>“Daar is min, indien enige boeke wat hierdie vakgebied so omvangryk op 'n nasionale vlak vir enige land ter wêreld dek. Hoewel daar baie boeke oor biologiese indringing is, dek die meeste net 'n spesifieke aspek van die probleem, of 'n spesifieke groep spesies," sê prof Brian van Wilgen van die <a href="http://academic.sun.ac.za/cib/"><strong class="ms-rteThemeForeColor-5-0">Sentrum van Uitnemendheid vir Indringerbiologie</strong></a> (SIB) en die departement Plant- en Dierkunde aan die Universiteit Stellenbosch. Sy mederedakteurs was sy kollegas, proff John Measey en Dave Richardson, asook prof John Wilson en dr Tsungai Zengeya van die Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteitsinstituut. Meer as 100 navorsers, praktisyns en nagraadse studente wat verskillende aspekte van indringerspesies ondersoek, het tot die boek bygedra. </p><p>Van Wilgen sê hulle wou 'n omvattende naslaanwerk lewer wat as 'n onderrig- en navorsingsinstrument en 'n inligtingsbron vir bestuurders op hierdie terrein kan dien.<br></p><p>“Hierdie boek verskaf inligting oor die bekende uitwerkings van indringerspesies in die land. Indringerbome verbruik byvoorbeeld sowat 5% van ons skaars waterbronne, dit verminder die dravermoë van ons natuurlike gras- en weivelde en hou 'n direkte bedreiging in vir die voortbestaan van sowat die helfte van 1 600 inheemse spesies wat op Suid-Afrika se Rooi Datalys verskyn. <br></p><p>“Spesies wat veral skadelik is, sluit in Amerikaanse en Europese dennebome en Australiese akasias wat die fynbos en grasvelde binnedring, die afloop van water verminder, inheemse spesies bedreig (waarvan sommige net in Suid-Afrika voorkom) en die intensiteit van veldbrande verhoog; Amerikaanse mesket-doringbome (<em>Prosopis</em>) wat die droë Karoo en droë savannas binnedring en dan die veeproduksie op sommige plase feitlik onmoontlik maak; en 'n nuwe inkomeling, die indringer veelvretende skietgat-houtkewer wat plataanbome, eikebome, avokado's en baie ander boomsoorte regoor Suid-Afrika kan uitwis."</p><p>Die dryfveer agter die boek was volgens Van Wilgen die feit dat die laaste (en enigste) sintese oor hierdie onderwerp op 'n nasionale vlak 34 jaar gelede in 1986 verskyn het, en dus was 'n nuwe sintese oor hierdie groot en groeiende probleem nodig. “Ons regering het die afgelope 15 jaar aansienlik in die vestiging en instandhouding van die SIB belê. Dit was dus ook nodig om 'n oorsig te gee van wat ons geleer het, en om 'n omvangryke sintese te verskaf wat die volgende geslag navorsers en bestuurders kan gebruik."<br></p><p>Hy voeg by dat hul breedvoerige dekking om verskeie redes moontlik was, insluitende Suid-Afrika se lang geskiedenis as 'n leier op die gebied van die hantering van indringerspesies (in navorsing en in bestuur) en danksy ruimhartige befondsing wat die afgelope 20 jaar vir navorsing, opleiding en bestuur beskikbaar gestel is. <br></p><p>“Suid-Afrika het ook as 'n wêreldleier op hierdie gebied ontluik, en vaar baie beter as wat verwag is in navorsing, opleiding en bestuur. Sedert sy onstaan in 2004, het die SIB 1 750 navorsingartikels die lig laat sien en altesame 129 meesters- en 67 doktorsgrade toegeken. Dit is 'n aansienlike bydrae tot die uitbouing van kapasiteit en transformasie op hierdie gebied."</p><p>Daar word gehoop dat die boek nie net in Suid-Afrika nie, maar ook wêreldwyd 'n belangrike naslaanwerk en onderriginstrument vir baie jare sal wees, sê Van Wilgen. <br></p><p>“Dit sal beslis baie wyd buite ons grense gebruik word en ons hoop dat dit veral vir ander lande in Afrika tot nut sal wees."<br></p><ul><li><em>Biological Invasions in South Africa</em> kan gratis afgelaai word by <a href="https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-32394-3"><strong class="ms-rteThemeForeColor-5-0">https://link.springer.com/book/10.1007%2F978-3-030-32394-3</strong></a> </li></ul><p><strong>SLEGS VIR MEDIANAVRAE</strong></p><p>Prof Brian van Wilgen</p><p>Sentrum van Uitnemendheid vir Indringerbiologie </p><p>Departement Plant- en Dierkunde</p><p>Universiteit Stellenbosch </p><p>E-pos: <a href="mailto:bvanwilgen@sun.ac.za"><strong class="ms-rteThemeForeColor-5-0">bvanwilgen@sun.ac.za</strong></a> </p><p><strong>UITGEREIK DEUR</strong></p><p>Martin Viljoen<br></p><p>Bestuurder: Media</p><p>Korporatiewe Kommunikasie</p><p>Universiteit Stellenbosch </p><p>E-pos: <a href="mailto:viljoenm@sun.ac.za"><strong class="ms-rteThemeForeColor-5-0">viljoenm@sun.ac.za</strong></a> </p><p> </p><p><br><br></p>
Meer as 600 grade in natuurwetenskappe by US Desember-plegtigheid toegekenhttps://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=6929Meer as 600 grade in natuurwetenskappe by US Desember-plegtigheid toegekenWiida Fourie-Basson<p>Uitgerus in tradisionele Zoeloe-drag, het Maties student Menze Ngcamphalalala vandag oor die verhoog gestap om sy MSc-graad in Wiskunde te ontvang. Hy was een van meer as 600 voor- en nagraadse studente in die natuurwetenskappe wat op 11 Desember 2019 hulle grade by die Universiteit Stellenbosch (US) se vyfde gradeplegtigheidseremonie ontvang het.<br></p><p>In totaal het die Fakulteit Natuurwetenskappe 390 BSc-, 145 HonsBSc- 55 MSc- en 29 PhD-grade toeken. Onder bogenoemde spog die Departement Chemie en Polimeerwetenskap met nege PhD's, terwyl 29 studente wat deur middel van die Afrika Instituut vir Wiskundige Wetenskappe (AIMS) studeer het, hulle MSc-grade in Wiskunde sal ontvang.   </p><p>Nog 'n MSc-student in Wiskunde, <a href="/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=6927">Sarah Selkirk</a>, het die gesogte S2A3 medalje (brons) van die Suider-Afrika Vereniging vir die Bevordering van die Wetenskap ontvang as die US se beste MSc-student uit die natuur-, ingenieurs- en mediese wetenskappe.<br></p><p>Prof Louise Warnich, dekaan van die US se Fakulteit Natuurwetenskappe, sê sy is dankbaar vir die sukses op die harde werk van dosente, studieleiers en studente, ondanks die vele uitdagings wat hoëronderwysinstellings in Suid-Afrika in die gesig staar. Sedert 2015 het die Fakulteit Natuurwetenskappe deurentyd meer as 300 nagraadse studente per jaar gelewer en dit wil voorkom asof 2019 geen uitsondering sal wees nie. </p><p>“Ons graduandi lewer steeds belangrike bydraes tot die Suid-Afrikaanse privaat, sowel as openbare sektore waarvan baie in leierskapsposisies en as entrepreneurs. Ek is vol vertroue dat die klas van 2019 in hulle voetspore sal volg en hulle welverdiende hoëvlak vaardighede tot voordeel en vir die ontwikkeling van ons sameleweing sal aanwend."</p><p>Onder hierdie jaar se graduandi om van kennis te neem, is <a href="/english/Lists/news/DispForm.aspx?ID=7005">Dr Collins Jana</a> wat tans 'n dosent aan die Universiteit van Malawi se Kollege vir Geneeskunde is en 'n PhD in Biochemie ontvang. In 2014 toe hy sy loopbaan wou fokus op navorsing vir die ontwikkeling van nuwe middels om infeksiesiektes te bekamp, was daar geen hoëronderwysinstelling in Malawi waar hy sy nagraadse studie in Biochemie kon voortsit nie. Dit was die begin van 'n tien jaar lange reis (met onbeplande onderbrekings) as nagraadse student in die navorsingsgroep van Prof Erick Straus in die US se Departement Biochemie. </p><p>Nog 'n hoogtepunt is die sukses van Dr Upenyu Lucky Muza, wat nie net sy PhD in Chemie onder die studieleiding van Porf Harald Pasch verwerf nie, maar hy was ook in Augustus vanjaar een van slegs vyf nagraadse studente landswyd wat die <a href="http://www.saci.co.za/saci_awards.html">SASOL Nagraadse Medalje</a> van die Suid-Afrikaanse Chemiese Instituut (SACI) ontvang het. Hierdie toekenning gaan jaarliks aan nagraadse studente wat innoverend is en entrepreneursvaardighede en onafhanklikheid toon. Muza, 'n boorling van Zimbabwe, gaan in 2020 as nadoktorale genoot sy navorsing in Europa voortsit. </p><p>Dr Arnu Pretorius wat 'n PhD in Rekenaarwetenskap verwerf, bevind hom ook onder hierdie uitgelese groep. Met 'n agtergrond in wiskundige statistiek het sy navorsing gefokus op die veld van kunsmatige intelligensie, masjienleer en diep neurale netwerke. Hy het 'n teoretiese bydrae gelewer tot die veld van masjienleeralgoritmes en die ontwerp en afrig van neurale netwerke. <a href="/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=6926">Lees meer</a> oor sy werk onder studieleiding van Dr Steve Kroon van die Afdeling Rekenaarwetenskap in die Fakulteit Natuurwetenskappe. </p><p>Die Departement Plant- en Dierkunde het ook 'n goeie oes met vyf studente wat hul PhD's vanjaar verwerf. Dr Luyanda Ndlela het drie predatoriese bakterieë geïsoleer en beskryf wat moontlik die potensiaal het om eendag deurslaggewend te wees in die ontwikkeling van natuurlike behandelings teen toksiese algebloei. Dr Olivier Pasnin, 'n navorsingswetenskaplike by die <a href="http://moi.govmu.org/">Mauritius Instituut vir Oseanografie</a>, het die eerste filogenetiese analise van sponse in die Westelike Oseaan gedoen, en daardeur 'n bydrae gelewer tot die verbetering van mariene bewaringspraktyke. Ander PhD-graduandi het die evolusionêre geskiedenis en taksonomie van parasitiese perdebye ondersoek, die rol van mariene predatore in die regulering van indringers. Prosopis-indringing in Oos-Afrika het ook onder die loep gekom.</p><p>Bykomend hiertoe word drie PhD's in Fisika toegeken, drie in Wiskunde, twee in Fisiologiese Wetenskappe en een elk in Toegepaste Wiskunde en Mikrobiologie.   <br></p><p><em>Foto's: Stefan Els</em></p>
Shark Safe Barrier™ by gewilde strandoord op Réunion getoetshttps://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=6606Shark Safe Barrier™ by gewilde strandoord op Réunion getoetsWiida Fourie-Basson<p>Haai-afskrikkingstegnologie wat deur 'n span navorsers van die Universiteit Stellenbosch ontwikkel is, word tans aan die kus van Réunion in die Indiese Oseaan getoets.<br></p><p>Die <a href="https://www.sharksafesolution.com/">Shark Safe Barrier™</a> is die mees gevorderde haaispesifieke afskrikkingstegnologie wat tans beskikbaar is en wat nie haaie of ander mariene diere beseer of dood nie, terwyl dit terselfdertyd branderplankryers en swemmers veilig hou.<br></p><p></p><div class="ms-rtestate-read ms-rte-embedcode ms-rte-embedil ms-rtestate-notify"><iframe width="560" height="315" src="https://www.youtube.com/embed/Ypqj7zraPc4" frameborder="0"></iframe> </div><p><br></p><p>Selfoongebruikers <a href="https://www.youtube.com/watch?v=Ypqj7zraPc4">kliek hier.​</a><br></p><p>Die tegnologie is oor die afgelope sewe jaar ontwikkel deur die Departement Plant- en Dierkunde van die US se Dr Sara Andreotti en Prof Conrad Matthee, in samewerking met die wêrelbekende bewaringskundige Michael Rutzen, Dr Craig O'Connel van die VSA en Suid-Afrikaanse kusingenieur, Laurie Barwell. Die span het twee welbekende aspekte van haaibiologie gekombineer: hulle natuurlike afkeer aan digte seewierwoude, en hulle sensitiwiteit vir magnetiese velde, ten einde met 'n versperring vorendag te kom wat haaie en mense fisies van mekaar sal skei.</p><p>In die praktyk bestaan dit uit verskeie skuinsgeplante rye hoëdightheid polipoliëtileen pype, een meter van mekaar op die seebodem, wat 'n digte seewierwoud naboots. Die rye wat oseaanwaarts front, bevat groot keramiek magnete, wat 'n sterk magnetiese veld skep om die haaie nog meer af te skrik om hierdie gebied binne te kom.</p><p>Hierdie konsep is geloods en getoets in Gansbaai se stormwaters wat beskou word as die mekka van grootwithaaie in Suid-Afrika. Gedurende die twee jaar van toetsing het geen enkele haai hierdie kunsmatig geskepde seewierversperring wat 169 vierkante meter beslaan, probeer binnekom nie, selfs al is hul met aas soontoe gelok. </p><p><strong>Uitvinding vir die eerste keer buite Suid-Afrikaanse waters getoets </strong></p><p>In 2014 is die Shark Safe Barrier™ met behulp van die US se tegnologieoordragmaatskappy, INNOVUS, gekommersialiseer.</p><p>Dr Andreotti, die huidige hoof- uitvoerende beampte, is in 2017 deur Réunion se Haairisikobestuursentrum genader om die effektiwiteit van die uitvinding in die Indiese Oseaan met  <em>bull sharks</em> (in Suid-Afrika bekend as Zambezi-haaie) te toets.</p><p>“Gedurende Januarie en Februarie 2019 het ons 'n 100 vierkante meter versperring geïnstalleer aan die kus van Saint-Paul. Navorsers van Réunion plaas twee maal per week aas in die middel van hierdie gebied met die doel om haaie te lok. Alhoewel hierdie struktuur alreeds 'n kunsmatige rif gevorm het en 'n plek van veiligheid vir plaaslike vis geword het, het geen haai nog tot dusver hierdie gebied probeer binnedring nie," sê sy.</p><p>Die veldtoets sal ten einde loop sodra die Réunion-span daarin geslaag het om minstens 20 <em>bull shark-</em>interaksies met die versperring vas te lê. <em> </em></p><p>Tussen 2007 en 2016 het hierdie branderplankryersparadys sewe fatale en 14 niefatale haai-insidente beleef, met 'n gevolglike 40%-daling in toeristebesprekings na elkeen van hierdie betreurenswaardige gebeurtenisse.</p><p>“In 2014 het toeriste byna die helfte van die eilandbevolking beslaan. Maar vandag waarsku die owerhede inwoners en toeriste om uit die water te bly," sê Andreotti.</p><p>Indien die Shark Safe Barrier™ suksevol blyk te wees, kan die permanente installering hiervan aan die gewilde kuslyn 'n ommekeer vir die eilans se kwynende toerismebedryf beteken. </p><p>Maar selfs meer belangrik, kan dit ook 'n ommekeer vir die oseane se <a href="https://www.youtube.com/watch?v=1sEbPFSq_rI">bedreigde haaipopulasies</a> teweegbring.</p><p>“Tussen 2011 en 2016, het daar 491 haai-aanvalle (wat geregistreer is) wêreldwyd voorgekom, waarvan 43 fataal was. Intussen is duisende seediere gedood deurdat hulle in visnette verstrengel geraak het, of deur dromlyne gevang is, sê Andreotti. </p><p><strong>Skarebefondsing vir één verdere toets</strong></p><p>Die span werk tans  aan die verbetering van die stewigheid van die Shark Safe Barrier™ se tegnolgie deur die ankersisteem aan te pas ten einde die pype stewiger te kan anker in meer sanderige seebodems. Hierna moet dit nog één keer aan werklike seetoestande blootgestel word ­– 'n finale toets.</p><p>Om hierdie oefenlopie 'n werklikheid te kan maak, beoog die span om $24 000 te werf deur middel van twee skarebefondsingsplatform       <a href="https://www.thundafund.com/project/sharksafebarrier">Thundafund</a> by <a href="https://www.thundafund.com/project/sharksafebarrier" target="_blank" style="font-family:"times new roman", serif;font-size:16px;">https://www.thundafund.com/project/sharksafebarrier</a><br></p><p>Indien hierdie laaste toets suksesvol is, is die Shark Safe Barrier een stappie nader daaraan om by strande regoor die wêreld geïmplementeer te word - tot voordeel van die mens, sowel as die oseaan se mariene diere, sluit Andreotti af.<br><br></p><p><strong>Medianavrae:</strong></p><p>Dr Sara Andreotti</p><p>E-pos: andreottisara@gmail.com</p><p>Sel: 27(0)72 321 9198<br></p><p><br></p>
Kwantumstippels gebruik om “spesiasie in aksie” vas te lêhttps://www.sun.ac.za/afrikaans/Lists/news/DispForm.aspx?ID=6513Kwantumstippels gebruik om “spesiasie in aksie” vas te lêWiida Fourie-Basson<p>Evolusionêre ekoloë van die Universiteit Stellenbosch (US) het daarin geslaag om 'n plant in die proses van spesiasie (die proses van spesievorming) vas te vang. En dít deur kwantumstippels in te span in die nasporing van stuifmeelkorrels van die langbuis-iris, <em>Lapeirousia anceps.</em></p><p>Professor Bruce Anderson, 'n evolusionêre ekoloog in die Departement Plant- en Dierkunde by die US, sê dit is slegs die derde keer in sy navorsingsloopbaan dat hy op 'n kontaksone afkom waar dit blyk dat spesiasie besig is om reg voor sy oë plaas te vind. </p><p>“Kontaksones waar plante besig is om te divergeer ten einde 'n nuwe spesie te vorm, is heel waarskynlik redelik algemeen, dog moeilik te vind omdat jy regtig moet weet waarvoor om te soek," merk hy op.</p><p>Vir die afgelope 15 jaar besoek Anderson en sy navorsingsgenote 'n stuk veld (bekend as Weskus-sandvlaktefynbos) net buite die dorp Mamre aan die Suid-Afrikaanse Weskus, 'n 45 minute rit per motor vanaf Kaapstad, N7 langs.  </p><div class="ms-rtestate-read ms-rte-embedcode ms-rte-embedil ms-rtestate-notify"><iframe width="560" height="315" src="https://www.youtube.com/embed/0l9prp9ebYk" frameborder="0"></iframe> </div><p>​​Dit is een van die primêre plekke waar die langbuis-iris (<em>Lapeirousia anceps), </em>sowel as sy bestuiwer, die langtongvlieg (<em>Moegistorhynchus longirostris)</em> aangetref word. </p><p>“Dink aan die bekende voorbeeld van die Malgassiese ster-orgidee met sy 30cm lange nektaarbuis en <a href="https://www.theguardian.com/science/lost-worlds/2013/oct/02/moth-tongues-orchids-darwin-evolution">Darwin se mot</a> met 'n tong wat amper ook so lank is," verduidelik Anderson, “waar die orgidee en mot samelopend ontwikkel het in 'n eskalerende wedrenscenario." </p><p>Dieselfde evolusionêre meganisme wat agter bogenoemde voorbeeld se passing van bestuiwer se tonglengte met die blombuislengte sit, is ook waar vir <em>Lapeirousia</em>. <br></p><p>In 2009 het 'n medenavorser, <a href="https://www.researchgate.net/publication/232679123_FLIES_AND_FLOWERS_IN_DARWIN%27S_RACE">Professor Anton Pauw</a>, gevind dat <em>Lapeirousia</em> se buislengtes  samelopend ontwikkel het met die tonglengtes van sy laaglandse bestuiwer (<em>Moegistorhynchus longirostris), </em>waar genoemde tonge en buise kan varieer tussen 43 en 86mm, na gelang van die spesifieke area wat bestudeer word. Met ander woorde, die buislengtes van die plante het perfek gepas by die tonglengte van hul bestuiwers, afhangende van die geografiese ligging van die verskillende populasies. </p><p>Maar in 2003 het Anderson afgekom op 'n vreemde populasie van <em>Lapeirousia anceps</em> in die Mamre-gebied: “Sommige plante het kort nektarbuisies gehad en ander weer langes. Daar was baie min blomme met intermediêre buislengtes. Tog is hierdie populasie van plante deur slegs 'n enkele spesie van die langtongvliegfamilie, <em>Moegistorhynchus longirostris </em>besoe<em>k</em>."</p><p>Vir die volgende 15 jaar het Anderson en sy kollegas hierdie populasie bestudeer en gevind dat daar minimale geenuitruiling tussen hierdie twee plantvorme was, wat dan verklaar het waarom hulle vir so lank as twee aparte entiteite kon voortbestaan. </p><p>“In ander lande met minder plantspesies sou bioloë lankal in die versoeking gewees het om hierdie vorme as afsonderlike spesies te verklaar, maar ons het alreeds so baie spesies dat ons dit kan bekostig om 'n bietjie meer omsigtig te werk te gaan!" lag hy.</p><p>Anderson was egter baie meer geïnteresseerd in die meganismes wat gekeer het dat hierdie twee plantvorme in die eerste plek vermeng. </p><p>Op een van die vele foto's van sy veldwerk, het hy een van die area se langtongvlieë opgemerk met stuifmeel bo-op sy kop en dan ook 'n ander klont stuifmeel in die middel van sy tong.  Maar omdat hierdie plante so onlangs gespesieer het, kon hulle nie die stuifmeelkorrels van mekaar onderskei nie.</p><p>“Ek was seker dat die stuifmeel op sy kop van die langbuisblomme moes wees en die ander stuifmeel laer af op sy tong, van die kortbuisblomme afkomstig moes wees, maar ek het geen manier gehad om dit te bewys nie." </p><p><strong>Kwantumfisika tot sy redding </strong></p><p>Toe Corneile Minnaar in 2015 as PhD-student by die navorsingsgroep aangesluit het, het laasgenoemde 'n betroubare metode probeer vind waarvolgens stuifmeel gemerk en nagespoor kon word, ten einde hierdie einste hipotese te kon bewys. Teen die einde van sy eerste jaar het hy daarin geslaag  <a href="/english/Lists/news/DispForm.aspx?ID=6231">om kwantumstippels te gebruik ten einde stuifmeelkorrels te merk. </a>Hiermee het hy baanbrekerswerk verrig in 'n navorsingsveld wat vir meer as 'n eeu lank belemmer is deur die gebrek aan 'n universele metode om stuifmeel mee na te spoor.</p><p>Gedurende November 2015 en in 2016, is die span Mamre toe om die nuutontwerpte metode in die veld uit te toets – en belangriker nog - Anderson se hipotese te toets.  </p><p>In die geval van <em>Lapeirousia</em> en die langtongvlieg was Minnaar en Anderson nou in staat om te bewys dat langbuis- en kortbuisblomme, stuifmeel op verskillende dele van die vlieg se lang tong plaas: kortbuisblomme se stuifmeel beland meestal in die middel van die tong en langbuisblomme s'n op of nader aan die kop van die vlieg. </p><p>Gevolglik is daar min tot geen beweging van stuifmeel tussen lang- en kortbuisplante nie, wat op ʼn versperring in genevloei dui.</p><p>Professor Anderson sê dit lyk asof hulle hierdie plante op heterdaad, in die proses van spesiesvorming, vasgevang het: “Dit is baie ongewoon. Normaalweg sien ons plante wat lank terug van mekaar af geskei het en dit is moeilik om te verstaan hoe dit gebeur het. In hierdie geval het ons daarin geslaag om die plante in die proses van spesiasie waar te neem, en was ons in staat om die prosesse deur middel waarvan dit plaasvind, te identifiseer en te beskryf."</p><p>Hy sê dit is moeilik om te voorspel of hierdie twee vorme van <em>Lapeirousia</em> vir ewig apart sal bly voortbestaan en of hulle uiteindelik sal saamsmelt. Maar wat hy wél weet is dat hierdie lappie veld beskerm moet word.</p><p>“Dit word erg bedreig, oorbewei en ingeneem deur akasias en gras," waarsku hy. “Daar is 'n moontlikheid dat hierdie unieke stuk sandvlaktefynbos in die nabye toekoms kan verdwyn."</p><p>Die artikel “<a href="https://doi.org/10.1111/nph.15971">Intraspecific divergence in floral-tube length promotes asymmetric pollen movement and reproductive isolation​</a>" het vroeër vandeesmaand in die vaktydskrif <em>New Phytologist</em> verskyn met Dr Corneille Minnaar, Dr Marinus de Jager en Professor Bruce Anderson as outeurs.</p><p><strong>Medianavrae</strong></p><p>Prof Bruce Anderson<br> Departement Plant- en Dierkunde, Universiteit Stellenbosch<br> Tel: 021 808 3586<br> Sel:  072 113 6948</p><p>E-pos: banderso.bruce@gmail.com<br> <a href="http://www.biointeractionslab.com/prof.-bruce-anderson.html">http://www.biointeractionslab.com/prof.-bruce-anderson.html</a></p><p><strong>Onderskrifte</strong></p><p>Met ʼn tong wat tot 7 cm lank kan wees, sukkel die langtongvlieg <em>Moegistorhynchus longirostris</em> selfs op windstil dae om die langnektarbuise van die Iris, <em>Lapeirousia anceps</em>, te besoek. Die vlieg moet die hele lengte van sy tong in die buis insteek ten einde die druppeltjie nektar op die bodem in die hande te kry, en in die proses word stuifmeel op die vlieg se kop geplaas.<em> Foto: Bruce Anderson</em></p><p><br></p>